Türkçedeki Ses Olaylarıyla İlgili Kurallar - Delinetciler Portal
+ Hemen Yorum Yap

Türkçedeki Ses Olaylarıyla İlgili Kurallar

  1. Ses Düşmesi : Kimi sözcüklerin çekimlenişinde veya türeyişinde, bir sesin düştüğü görülür.

    a) Ünlü Düşmesi : İki heceli olan kimi sözcükler ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında ikinci hecelerinde bulunan ünlüyü düşürürler. Buna orta hece düşmesi de denir.

    omuz um--- omzum--- oğul u--- oğlu
    kahır ol--- kahrol--- seyir et--- seyret
    ayır ıntı--- ayrıntı--- sıyır ık--- sıyrık
    yalın ız ---yalnız ---yanıl ış ---yanlış

    b) Ünsüz Düşmesi :
    Bazı sözcükler, çeşitli etkilerle birleşirken sözcüğün sonundaki ünsüz harf düşebilir. Bu olaya ünsüz düşmesi adı verilir.

    yumuşak cık--- yumuşacık--- sıcak cık--- sıcacık
    yüksek l--- yüksel--- küçük l--- küçül
    rast gelmek--- rasgelmek--- ast teğmen--- asteğmen

    Bazı bileşik sözcüklerin oluşumunda bir hece veya ses düşmesi meydana gelir.

    Ses Türemesi : Sözcükler kimi eklerle birleşirken zaman zaman araya başka yeni sesler girer. Türkçede ses türemesi olayına fazla rastlanmaz.

    Ses türemesi yaratan başıca durumlar:

    a) Ünlüyle biten sözcüklere, ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde, Türkçe sözcüklerde iki ünlü yan yana gelemeyeceği için bu ünlülerin arasına "y,ş,s,n" ünsüzlerinden uygun olan biri gelir. Bu ses türemesine kaynaştırma da denir.

    Örnek :

    oku-y-an--- okuyan
    baba-s-ı--- babası
    yedi-ş-er ---yedişer
    elma-n-ın--- elmanın

    b) Yardımcı eylemle yapılan bileşik eylemlerde ad soylu sözcükte ses türemesi görülür.

    Örnek : his etmek ---hissetmek
    red etmek--- reddetmek

    Bu sözcüklere ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde sözcüklerde aynı türeme ortaya çıkar.

    Örnek :
    af-ı --- affı
    had-i --- haddi

    c) Kimi sözcükler pekiştirilirken ses türemesi meydana gelir.

    Örnek : yalnız yap-a-yalnız
    sağlam sap-a-sağlam
    dar-a-cık daracık
    bir-i-cik biricik

    Ses Daralması (Ünlü Daralması) : "a, e" geniş ünlüsüyle biten sözcüklere "-yor" şimdiki zaman eki getirildiğinde, bu geniş ünlüler daralıp değişerek "ı,i,u,ü" olur.

    Örnek : bekle-yor bekliyor
    oyna-yor oynuyor

    "-ma,-me" olumsuzluk ekleri de "-yor" ekiyle birleştiğinde daralarak "-mı, -mi, -mu, -mü" olur.

    Örnek : gelme-yor gelmiyor
    bakma-yor bakmıyor

    Ulama : Ünsüz harfle biten sözcüğün son ünsüz harfinin kendisinden sonra gelen ve ünlü harfle başlayan sözcüğün ilk hecesiyle birleştirilerek okunmasıdır.

    Örnek :
    Dönülmez akşamın ufkundayız vakit çok geç
    Bu son fasıldır ey ömrüm nasıl geçersen geç


    Güncelleme : 2017-10-17
  2. 2011-11-16 #2
    çok teşekkür ederim çok saolun gerçekten elinize salık
    bu bilgiler gayet güzel
    :)

  3. 2014-04-27 #3
    Alıntı:
    gizemli Nickli Üyeden Alıntı
    çok teşekkür ederim çok saolun gerçekten elinize salık
    bu bilgiler gayet güzel
    :)
    Teşekkür ederim ben 6. sınıf öğrencisiyim proje ödevim için oldukça bilgiye sahip bir site burası bu siteye bir daha ödevim oldukça gireceğim :D :P :D :P :D

  4. 2015-11-08 #4
    Ben üniversite öğrencisiyim sunum için kısa not saolun.

Konu Etiketleri

Türkçedeki Ses Olayları Kısaca, Türkçedeki Ses Olayları İle İlgili Kurallar, Türkçedeki Ses Olaylarıyla İlgili Kurallar Nedir

  Okunma: 8247 - Yorum: 3 - Amp
Kullanıcı Oylaması: /5 -