Şehir devleti bir bölgenin yalnızca bir şehrin hâkimiyeti altında olmasıdır. Şehir devletleri genellikle daha büyük bir kültürel bölgenin parçasıydılar. Buna örnek olarak Antik Yunanistan'daki şehir devletleri (Atina, Sparta ve Gördes(Krintos)), Kenandaki Fenike şehirleri (Sûr ve Sayda), Mayalar (Chichen Itza ve El Mirador), Orta Asya'da İpek Yolu üzerindeki şehirler (Semerkand ve Buhara) ve İtalyan şehir devletleri (Floransa ve Venedik) gösterilebilir.


Şehir devletleri medeniyetin gelişimine çok büyük katkılarda bulunmuşlardır. İnsanlık tarihinin en yaratıcı dönemlerinden bazıları insanların küçük bağımsız merkezlerde örgütlendiği dönemlerdi. Modern Avrupa medeniyeti kökenleri bakımından üç döneme çok şey borçludur. Bunlar İsrailoğulları, Yunan şehir devletleri ve Rönesans İtalya'sının şehir devletleridir. Ancak bu küçük yaratıcı gruplar kısa sürelerle ayakta kalabilmişlerdir zira daha büyük devletlerin saldırılarına karşı kendilerini koruyacak büyüklük ve güçten yoksundular. İtalya ya da Yunanistan'da olduğu üzere gevşek bir coğrafi ve kültürel birliğin birbirinden ayrı bölgesel birimleri olarak başarıları daha kalıcı bir güce sahip daha büyük birimlerin ortaya çıkmasını sağlamış ve imparatorluk ve ulus devlet gibi daha büyük toplum örgütlenmelerine yol açmıştır.