Dünyanın neresinde olursa olsun ortasından bir iple bağlanarak asılan bir mıknatıs iğnesi kutupları belli bir doğrultuya yönelir. Bu yönelme her zaman aynı doğrultudadır. Bu da mıknatıs iğnesine bir kuvvetin etki ettiğini gösterir. Mıknatısın kutuplarını etki eden bu kuvvete yerin manyetik alanı denir.


Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi dünya, sanki kuzey yarı kürede S, güney yarı kürede N kutbu bulunan bir çubuk mıknatıs varmış gibi davranır. Manyetik kuzey ve güney kutup ile coğrafi kuzey ve güney kutup tam çakışmaz. Belli küçük bir açı kadar sapma gösterir. Ağırlık merkezinden asılmış bir çubuk mıknatıs, bulunduğu yerden geçen dünyanın çevresindeki magnetik alan kuvvet çizgilerine teğet olmak zorundadır. Bu nedenle ağırlık merkezinden asılmış bir çubuk mıknatısın N kutbu manyetik kuzeyi, S kutbu ise manyetik güneyi gösterir.

Yerin Manyetik Alanı ve Pusula

Kuzey yarı kürede, ağırlık merkezinden asılan bir çubuk mıknatıs veya pusula iğnesinin N kutbu, güney yarı kürede ise S kutbu aşağı eğilir. Ekvatorda yere paralel, kutuplarda ise yere dik konuma gelir. Bu yüzden yatay bir pusula iğnesi ile coğrafi kuzey güney doğrultusu arasında bir açı vardır. Bu açıya sapma açısı denir. Yerin manyetik alan sebebi, yukarı atmosferde akan akımlardır. Hemen hemen 80 km'nin üstündeki yüksekliklerde iyonosferi kuran serbest yükler, elektronlar ve pozitif (artı) iyonlar vardır. İyonosferdeki konveksiyon akımları, güneşle atmosferin ısınması ve soğuması sonucu ortaya çıkar ve böylece iyonosferik akımlar bir manyetik alan meydana getirir. Bu konveksiyon akımlarının günlük ve mevsimlik periyotlarla değişmesi sonucu yerin manyetik alanı da mevsimlik değişmelere uğrar.