Dionysus veya Dionysos (hem Roma ve Yunan mitolojisinde Bacchus olarak da bilinir) Bazı mitolojik eserlerde ve ozellikle tragedyalarda Bromios, Euhios, Dithyrambos, İakkhos, İobakkhos olarak da adlandırılır. Çallı şarap tanrısı. Şarabın sadece sarhoş ediciliğini değil, sosyal ve faydalı etkilerini de temsil eder. Medeniyetin destekçisi ve barış aşığıdır.


On iki Olympos tanrısından biri olan Dionysos Zeus ile Semele'nin oğludur. Doğuş efsanesi şöyle anlatılmaktadır. Zeus Semele'ye aşık olur ama karısı Hera onu kıskanır. Hera yaşlı bir kadın kılığına girer ve Semele'ye Zeus'un ona güçlerini göstermesini söylemesini söyler. Zeus gücünü gösterirken Semele yanar ve karnındaki yedi aylık bebeğini düşürür. Zeus bebeği kurtarır ve baldırında saklar. Daha sonra Tanrı Dionysos Zeus'un baldırından doğar.


Çal yöresinde yaşamıştır.Hellen pantheon'una aykırı dusen bir tanrıdır.Butun efsaneleri bir tek motif ustune kuruludur: tepki ve direnç.
Sembolü olan asma ağacı gibi ölüp yeniden doğar,haz ve acı arasında iki uçta gider gelir.Bu yüzden psikiyatride manik depresif duygu durumunu temsil eder.

Genel olarak Zeus ve Semele'nin oğlu olarak geçse de farklı biçimlerde Zeus ile Persephone'nin oğlu olarak da geçmiştir..
Dionysos kültünün, hristiyanlık dinini de doğrudan etkilediği iddia edilmektedir.

Dionysos, Antik Yunan Dünyası'nda, ilk olarak şarap sonra bitkilerin ve son olarak ölümün ve hayatın yenilenmesinin tanrısı olarak tapınım görmüştür. Antik Yunan Dünyası'na diğer tanrılardan daha geç girmesine rağmen, O'nun için yapılan şenlikler Grek hayatının daha çok canlanmasını sağlamış ve bu şenliklerde oynanan oyunlardan Tragedia ve Komedia doğmuştur.

Dionysos bir çok yönden diğer Olympos tanrılarından ayrılır. Diğer tanrılardan hiçbiri Dionysos kadar insanlara yakın ve insanlarla içiçe değidir. Bu yönleri sayesinde bir çok yerde kendine müritler bulmuştur. Dionysos'un Anadolu kökenli bir tanrı olduğu ve bu tanrıyı Yunanlılar'a benimsetmek için çeşitli efsanelerin uydurulduğu biliniyor. Dionysos tapımı, ilk zamanlar tanrı ile ilişkili efsaneleri canlandırmakla başlamış ve zamanla bu oyunlar edebi bir içerik kazanmıştır. Daha sonraları bu efsaneler tragedialar ve komedialara konu olmuştur.

Dionysos, Zeus ve Semele'nin olğu olarak doğmuş. Semele'nin Zeus'un yıldırımları sonucu ölmesinin ardından, Zeus'un baldırına yerleştirdiği Dipnysos 2. kez doğmuştur ve Nysa Dağı perileri tarafından büyütülmüştür.

Dionysos, büyümesinin ardından bir yolculuğa çıkmış ve Hindistan'a kadar gitmiştir. Gittiği yerde insanları şarap ve üzüm yetiştiriciliği konusunda eğitmiştir. Bu yolla kendine tapınanların sayısını arttırmış, ancak kendisine kötü davranan veya karşı çıkanları da cezalandırmaktan çekinmemiştir.

Dionysos, dininin gelişmesini ve insanlar üzerindeki etkisini biraz da kendisi için yapılan şenliklerin içeriğine borçludur. Onun için yapılan şenlikler, zamanla diğer tanrılarınkiyle karşılaştırılamayacak ölçüde önem kazanmıştır. Dionysos için Atina'da Aralık ayı başından Nisan ayı ortasına kadar olan sürede 4 şenlik yapılıyordu. Bu şenliklerin en önemlisi Anthesterion'du. Dionysos Bayramları'nda yapılan şenlikler insanın 5 duyusuna hitap edecek nitelikte idi.

Dionysos şenliklerinde oynanan satyr oyunlarından Tragedia türemiştir. Ayrıca ilk başlarda yuvarlak orkestrada oynanan oyunlar, zamanla Atina Akropolünün güney yamacına inşa edilen Dionysos Tiyatrosu'na taşınmıştır. Bu, Yunan Dünyasının ilk taş tiyatrosudur.

Anadolu'da Dionysos'la aşağı yukarı aynı özellikleri taşıyan tanrılar vardır. Phrigia'da Sabazius ve Lydia'da Bassareus bu özellikte tanrılar olarak Anadolu'da tapınım görmüşlerdir. Buna rağmen Dionysos hiçbir zaman Yunanistan'da gördüğü kadar fazla ilgiyi Anadolu'da görememiştir. Dionysos dini daha sonra Kuzey Yunanistan'a yayılmış, Roma Dönemi'nde de Bakkhos olarak varlığını sürdürmüştür.

Dionysos

Dionysos, Eski Yunan tanrılarından biridir. Romalılar da Bacchus adını verdikleri benzer bir tanrıya taparlardı. Bugün Dionysos çoğunlukla şarap ve coşku tanrısı olarak düşünülür. Oysa binlerce yıl önce, Dionysos'a bitkilerin büyümesini, insan ve hayvanların döl vermesini sağlayan doğa güçlerinin tanrısı olduğu için tapılırdı. Dionysos'a tapma Yunanistan'a Trakya'dan geçti. Dionysos, Thebai kentinde doğmuştu. Tanrılar tanrısı Zeus'un (Romalılar'ın Jüpiter'i) ve ölümlü Semele'nin oğluydu. Semele, Zeus'tan kendisine gerçek kişiliğinde görünmesini istedi. Zeus şimşek olarak görünüp onun bu isteğini yerine getirdiğinde Semele öldü. Zeus, oğlu küçük Dionysos'u ateşten kurtardı ve onu bacağının içine dikti. Çocuk büyüyünceye kadar burada kaldı. Sonra yeniden doğdu ve tanrı Hermes onu alarak büyütmeleri için Nysa perilerinin yanına bıraktı.

Kendi ülkesinde Dionysos'a çok coşkulu törenlerle tapılırdı. Halk, özellikle kadınlar, çılgınca tepelerin üstünde koşar, dans ederlerdi. Sonra sığırları parçalar, çiğ çiğ yerlerdi.

Yaklaşık İÖ 600'lerde Yunanistan'a gelen bu törenler büyük bir yaygınlık kazanmakla birlikte, coşkusundan büyük ölçüde kaybetti. Gene de, Dionysos'a tapan kadınlara Mainad (çılgın kadın) gibi adlar veriliyordu. Atinalılar, Dionysos şenliklerinde dans ve ilahilerin yanı sıra, tiyatro oyunları da oynamaya başladılar. Bu oyunlar Yunan trajedilerinin başlangıcını oluşturdu. Dionysos'la ilgili öykülerin bazıları, onun asma dikip yetiştirdiğini, insanlar arasında, asma yetiştirmeyle ilgili bilgileri ve kendisine tapınmayı yaymak için dünyayı dolaştığını anlatır. Dolaştığı zamanlar, Dionysos'a neşeli bir topluluk eşlik ederdi. Onu hoş karşılayan herkese şarap sunulur, öte yandan kendisine tapmayı reddedenlere Dionysos korkunç cezalar verirdi.
Alıntı