YAKUP ŞEVKİ SUBAŞI (1887-1939)

General. Harput'ta doğdu. Elaziz Askeri Rüştiyesi'ni, Erzurum İdadisi'ni, Harbiye'yi üstün derece ile bitirdi. Askeri okullarda öğretmenlik yaptı. İstanbul Boğaz Komutanlığında bulundu. Balkan Savaşında, Galiçya Cephesinde, Çanakkale Savaşında Şark Cephesinde, Kars'ın anavatana kavuşmasında komutan olarak bulundu. İngilizler'ce Malta'ya sürüldü. Kurtuluş Savaşında 2.Ordu Komutanı olarak yer aldı. Askeri Şûra üyeliği yaptı.


966 - Yakup Şevki Subaşı Kimdir?

Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı'nda 57, 64 ve 72'nci alaylara ait olduğu tahmin edilen 2 bin 500 kişilik şehitlik ortaya çıkarıldı.

Şevki Paşa Haritası üzerinde uzun yıllardır çalışmalar yürüten tarih araştırmacısı Gürsel Akıngüç, Gelibolu Yarımadası'ndaki tarih araştırmacılarıyla birlikte, harita üzerinde tanımlanan noktaları bir süredir gezerek keşfetmeye çalıştıklarını söyledi.

Akıngüç, yaptıkları araştırmada, 43 paftalık Şevki Paşa Haritası'nın 15 numaralı paftasında belirledikleri Düztepe, 180 Rakımlıtepe ve Kılıçbayırı altındaki Çataldere kolunun oluşturduğu vadinin arasındaki meyilli arazide, geçen yıl yapılan Çataldere Şehitliği'nden sonraki en büyük ikinci şehitliği bulduklarını belirtti.

Yoğun çarpışmaların yaşandığı bir mevzi

Akıngüç, şehitliğin bulunduğu yerin, 19 Mayıs Taarruzu'na kadar çok yoğun çarpışmaların yaşandığı bir mevzi olduğunu, burada 19'uncu Tümen'e bağlı 57, 64 ve 72'nci alaylardaki Türk askerlerinin savaştığını belirtti.

''Harita üzerinden ölçtüğümüz kadarıyla bu şehitlik 2 bin metrekarelik alanı kapsıyor" diyen Akıngüç, "burası cephe hattının gerisinde yer alan büyük şehitliklerden biri. Şevki Paşa Haritası'nda yer alan Türk Şehitlikleri içinde en büyük ikinci şehitlik. Bu şehitlikte, 2 bin 500 - 3 bin kadar şehidimiz yatıyor. Şehitlerimize ait kemik parçalarını toprağın üzerinde görmek mümkün. Ayrıca bu bölgenin şehit mezarlığı olduğunu belirli aralıklarla konulan taşlardan anlıyoruz'' dedi.

Akıngüç, ayrıca Kılıçbayırı mevkiindeki bu şehitliğin Şevki Paşa Haritası'nda yer aldığını, ancak diğer 28 şehitlik gibi yerinin yetkililerce bilinmediğini belirtti.

"Şehitlikler betonarme projelere kurban edilmemeli"

Akıngüç, Gelibolu Yarımadası'nın doğal bir yapısı olduğunu, bu yapının her şeyden önce Çanakkale Kara Savaşları'nın nasıl bir arazide yapıldığını anlattığını, bu nedenle şehitliklerin doğal yapılarının korunması gerektiğini söyledi.

Yeni bulunan şehitliğin yer aldığı arazideki bitki örtüsünün 1994 orman yangınında zarar gördüğünü belirten Akıngüç, şehitliğin zamanla Çanakkale Savaşları dönemindeki doğal bitki örtüsüne kavuştuğunu ifade etti.

Şehitlikler ortaya çıkarıldıkça ve projeler gerçekleştirildikçe, bu tarz şehitliklerin betonarme projelere kurban edilmemesini isteyen Akıngüç, ''bu şehitliği gösteren iki Türk siperi var. Bu siperlerin içi temizlenirse, bu arazinin üzerindeki doğal bitki örtüsü kaldırılarak, şehitliğin sınırları belirlenebilir. Şehitlikler, doğal yapıları korunarak ihya edilmelidir. Kılıçbayırı'na yakın olduğu için, şehitliğe bu isim verilebilir'' diye konuştu.