Marmara Bölgesinin Türkiye Ekonomisine Katkısı - Delinetciler Portal
+ Hemen Yorum Yap

Marmara Bölgesinin Türkiye Ekonomisine Katkısı

  1. MARMARA BÖLGESİ'NİN EKONOMİSİNİ OLUŞTURAN FAKTÖRLER

    A:1=Coğrafi Konum B:1 =Tarım
    2=Yeryüzü Şekilleri 2=Hayvancılık
    3=İklim 3=Ormancılık
    4=Nüfus 4=Madenler


    5=Enerji Kaynaklar

    6=Endüstri

    7=Ulaşım

    8=Turizm

    9=Ticaret

    (A-1)Coğrafi konum
    Marmara Bölgesi,Türkiye'nin coğrafi bölgelerinden biri; yaklaşık 62 000 kilometre kare; 13 milyona yakın nüfus(1990). Marmara Denizi çevresinde yer alan Trakya topraklarının tümüyle Anadolu'nun kuzey-batı kesmini kaplayan bölge, doğuda dik yamaçlarla belirlenen Anadolu Platosu,kuzeyde Karadeniz ve Bulgaristan, batıda Yunanistan ve Ege Denizi, güneyde Uludağ ve Kaz Dağı ile sınırlıdır. Bölge doğal ve beşeri özelliklerine göre dört bölüme ayrılır.(Yıldız Dağları,Ergene,Güney Marmara,Çatalca-Kocaeli bölümleri)


    (A-2)Yeryüzü Şekilleri
    Yüzey şekilleri, doğu-batı doğrultusunda uzanan dağlar ve platolarla kaplı yüksek alanlar, havzalar ve ovalardan oluşan çukur alanlarla kuzeyden güneye doğru birbirini izler.Kuzeyde orta yükseklikteki Yıldız(Istıranca) dağları ve platolarla kaplı Çatalca-Kocaeli yarımadaları yer alır. Bunların güneyinde Ergene Havzası'ndan başlayarak, Marmara çukuru üzerinde Adapazarı ovasına kadar uzanan alçak bir alana geçilir. Bölgenin güneyinde, en yüksek engebeleri oluşturan Uludağ ve Biga Dağları'yla, Samanlı ve Güney Marmara kıyıdağları arasında Biga,Manyas,Ulubat, Bursa ve İnegöl Ovalarından oluşan bir havzalar dizisi sıralanır. burası Türkiye'de depremlerle en çok sarsılan alanlardan biridir,
    Bölgenin en önemli akarsuları;doğuda Sakarya, batıda Ergene ve Meriç, güneyde Susurluk'tur.

    Anadolu yakası göl bakımından zenginliği ile dikkati çeker(Manyas, Ulubat, İznik, Sapanca). Trakya yakasında yer alan terkos, Büyükçekmece ve Küçükçekmece göllerinden İstanbul anakentinin su gereksinimi sağlanır.

    (A-3)İklim

    Bölgede üç farklı iklim tipi görülür.Karadeniz kıyılarında ılman iklim, Marmara ve Ege Denizi kıyılarında Akdeniz iklimi, iç kısımlarda karasal iklim görülür.İklim kıyıdan uzaklaştıkça içerilerde sertleşir.Soğuk kuzey rüzgarlarına açık olduğu için Karadeniz kıyıları kışın biraz daha soğuk geçer.Enlemin etkisinden dolayı Akdeniz İklimi biraz bozulur. Yaz kuraklığı daha az kışlar ise daha soğuk, kar yağışı olağandır.

    Ergene havzasında, güney Marmara'nın iç kısımlarında istep iklimi özelliği görülür. Yaz sıcak, kış soğuktur.
    En çok yağışını kış, en az yağışını yaz mevsiminde alır.

    İklimin etkileri


    1) Doğal bitki örtüsü iklime bağlı olarak Marmara Denizi kıyılarında maki, yükseklerde geniş ve iğne yapraklı orman, Karadeniz kıyılarında karışık orman, Ergene Havzasında ve içerilerde seyrek ağaçlar, kurakçıl otlar yani stepler görülür.

    2)Akarsular en çok suyunu kış ve ilkbaharda taşır.En az suyunu yazın taşır.

    3) iklimin farklı ve çok sert olmaması nüfus yoğunluğunu artırır.

    4) Üç iklim tipinin varlığı ovalarda verimliliği artırmış, tarım ürünlerini çeşitlendirmiştir.

    5)Endüstri bitkilerinin yetişmesine elverişlidir.(ayçiçeği, tütün, şeker pancarı, zeytin, mısır, pirinç, tahıllar, sebze ve meyveler)

    6)İklimin etkisi büyükbaş hayvancılığı yaygınlaştımıştır.

    7)Bölge orman bakımından zengindir.

    (A-4)Nüfus

    Marmara Bölgesi 13 000 000 'a yaklaşan nüfusuyla Türkiye toplam nüfusunun yaklaşık %23'ünün kümelendiği bir alandır;kilometre kareye ortalama 200'ü aşan nüfus yoğunluğu (Türkiye ortalamasunun üç katı kadar) ile yurdun en sık nüfuslanmış bölgesidir; kentsel nüfus oranın da en yüksek (% 75) olduğu bölgedir. Kentsel nüfusun yarısından fazlası İstanbul'da toplanmıştır; geriye kalanın çoğuda Bursa ve İzmit gibi hızla gelişen iki büyük kentte toplanmıştır. Bu üç yerleşim yerinin nüfusu bir yandan doğumlar bir yandan da göçlerle sürekli artmaktadır. Bölgenin bazı yerleri, özellikle tarımsal ekonominin başat olduğu Karadeniz kıyıları ile Çatalca, Kocaeli ve Biga yarım adalarının iç kesimleri tenhadır. Buradaki nüfus artışıda Türkiye ortalamasının altındadır.

    (B-1)Tarım
    a)tahıl

    1)Buğday

    Bilindiği gibi, buğday, kurak yerlerde halkın geçim kaynağıdır. Marmara Bölgesi'nde Trakya kesimi kurak bir yer olduğundan Türkiye'nin bir kaç yeri gibi oradada buğday ekimi için önemli bir yerdir.(Tekirdağ=800 bin ton ve Edirne=700 bin tonla üretimde başta gelir).

    2)Arpa

    Arpada buğday bitkisinin özelliklerini taşır. Marmara Bölgesi'nde buğdayın yetiştiği Trakya'nın iç kesimlerinde arpada yetişir.

    3)Mısır

    Mısır tarımı, Marmara Bölgesi'nde özellikle Güney Marmara bölümünde, Balıkesir İli ve çevresinde yaygındır.
    Türkiye mısır üretiminde Marmara Bölgesi'nin önemli bir yeri vardır. Sadece Marmara ve Karadeniz Bölgesi'nin yıllık toplam mısır üretimi, Türkiye toplam üretiminin, % 70 ile % 75'ini bulur.

    4)Çeltik

    Çeltik üretimi, Marmara Bölgesi'nde en çok Edirne'de görülür. Edirne'nin üretimi Türkiye'nin ortalamasının % 35'ini oluşturur. (en büyük paya sahip il). Çeltik tarımı Bursa, Balıkesir, Çanakkale gibi Güney Marmara Bölümü illerinde de yapılır ama buradaki üretimler, Edirne'nin Türkiye çeltik üretimine kattığı değere ulaşmaz.

    5)Yulaf

    İstanbul, Kocaeli, Balıkesir, Çanakkale, Kırklareli ve Tekirdağ gibi
    Marmara illeri, Türkiye yulaf üretiminin %60-70'ini vermektedir. Yıllık
    yulaf üretimleri 10-15 biner tonu aşan iller içerisinde Balıkesir, Kocaeli, İstanbul gibi önemli Marmara illeri de vardır.

    b)sebzecilik

    Marmara Bölgesi, Türkiye sebze üretiminde birinci bölgedir. Verimli alivyal toprakların ve sebze tarımına çok uygun iklim özelliklerinin bu bölgede olması bu gelişmenin nedenidir.

    1)Patates

    Başta,Marmara Bölgesi'nin Bursa, Balıkesir, Kocaeli ve Sakarya illeri olmak üzere, patates üretimi bütün bölgelerimizde yapılmaktadır.

    2)Soğan ve Sarımsak

    Yıllık kuru soğan üretiminin %90 gibi yüksek bir payı, sıra ile Güney Marmara bölümü illeri ile Ege bölümü, Akdeniz kıyı ovaları ve Orta Karadeniz bölümü illerinden sağlanır.
    Sarımsak sadece Marmara Bölgesinde değil tüm yurta az üretilir. Çünku tuketimi soğan kadar değildir.

    3)Domates

    Domates Balkan ülkelerinden sonra yurdumuzda ilk kez Güney Marmara Bölümünde yetiştirilmeye başlanmıştır. Daha sonra diğer bölgelere yayılmaya başlamıştır. Yurdumuzda yetiştirilen domatesin büyük bir bölümü dış ülkelere satılmaktadır. Ve ticarete yönelik domatesler başta Güney Marmara Bölümü olmak üzere diğer bölgelerde de yetiştirilir.

    c)endüstri (sanayi) bitkileri tarımı


    1) Tütün

    Marmara Bölgesi, kaliteli tütün üreten bölgeler arasında, Ege Bölgesi ve Karadeniz Bölgesi'nden sonra 3. sırayı alır. Bölgede üretim daha çok Güney Marmara Bölümü'nde yapılır. Bölge üretimi Türkiye üretiminde, her yıl % 10 ila % 15 lik bir paya sahiptir. Ama Balıkesir ili, bütün bölge üretiminin % 60 ila % 65 ini verir. Bu ili, Bursa ve Çanakkale illeri izler. Balıkesir ilinin Altınova, Ayvalık, Edremit ve Burhaniye tütünleri ile Bursa'nın merkez ilçe ve İnegöl tütünleri, ihraç edilecek kalitede tütünlerdir. Bölgede Kocaeli,Sakarya,Tekirdağ,Kırklareli ve Edirne'dede tütün tarımı yapılır.Ama bu illerde üretim,pek ekonomik değildir.

    2)Pamuk

    Pamuk üretimi,sıcaklık koşullarının uygun olması ve verimli alivyal toprakların varlığı nedeniyle Güney Marmara'da da yapılır. Marmara bölgesi, Ege ve Akdeniz bölgelerinden sonra pamuk yetiştirmede 3. sırayı alır. Bu bölgede en iyi üretimi yapan il Balıkesir'dir.(yılda 6-7 bin ton).

    3)Şeker pancarı

    Şeker pancarı üretilen bölgeler arasına Marmara Bölgesi de girer. 1926'da en çok şeker pancarı Kırklareli ve Uşak'ta üretilmiştir.

    d)yağlı tohumlar tarımı (pamukçiğiti ve ayçiçeği)

    Pamukçiğiti pamukla beraber, aynı şartlarda yetişir.
    Ayçiçeği tarımının en gelişmiş olduğu bölge Marmara Bölgesi'dir. Bu ürünün tarımı ilk kez Trakya'da yapılmıştır.Bölgenin hemen her ilinde tarımı yapılmaktadır. Ama Edirne ve Tekirdağ illeri hem bölgede hem de yurdumuzda, en fazla üretim yapılan iller durumundadır. Örneğin; 1990'da Türkiye ayçiçeği tarım arazisi 720 bin ha. ve ayçiçeği tohumu üretimi de, 860 bin ton kadardı. Ancak ekiliş alanlarının % 40'ı, ve üretimin % 50-55'i bu bu iki ile aitti.

    e)meyvecilik


    1)Fındık

    Fındık, Orta ve Doğu Karadeniz Bölümleri'nden sonra Doğu ve Güney Marmara Bölümleri illerinde yetiştirilir.Marmara Bölgesi'nde fındık bahçeleri ve üretimi Sakarya ili ile temsil edilir. Bölge üretiminin (80 bin tonu biraz aşar) % 90'dan fazlasını bu ilimiz verir. Verimli yıllarda, ilin kuru kabuklu meyve üretimi, 70-75 bin tonu bulur. Bölgede, bu ilden başka;Kocaeli (5 bin tonu aşar), Bilecik (30-35 ton), Bursa (150 tonu bulur), Çanakkale (15-20 ton), Tekirdağ (1,5-3 ton) ve Kırklareli (25-30 ton) illerinde de, az çok fındık bahçelerine rastlanır. İstanbul üretimi de 500 tonu aşar.

    2)Zeytin

    Marmara Bölgesi, zeytin ağacı sayısı fazlalığı bakımından ikinci sırada gelir. Türkiye zeytin ağacı sayısının % 25'ten fazlasını temsil eder. Bölge zeytin bahçelerinin hemen tamamı, Güney Marmara Bölümü illeri ile kısmen de Doğu Marmara illerinde toplanmıştır. Trakya kesimi illerimizde de, tek tük zeytin ağacına rastlanır.Ama üretimi ekonomik değildir. Güney Marmara Bölümü'nde özellikle Balıkesir ili, Aydın ve İzmir illerinden sonra Türkiye'nin en büyük üçüncü zeytincilik merkezi durumundadır. Özellikle Edremit Körfezine doğru geniş alanlar, zeytin bahçelerine ayrılmıştır. Bölge zeytin ağacı sayısının, % 45'e yakını bu illerdedir.İlin,Bandırma ve Erdek dolayları da, geniş bahçelere sahiptir.Bursa ilinin en geniş zeytin bahçeleri, Gemlik ve Mudanya çevresinde toplanmıştır. Batıda Çanakkale ve doğuda Kocaeli illerine doğru bahçeler, giderek azalır ve seyrekleşir.

    Türkiye zeytin ağacının bölgesel dağılışı
    Bölge Ağaç sayısı (milyon) Türkiye % Si
    Ege 49.6 57.3
    Marmara 22,00 25,80
    Akdeniz 9,40 10,90
    Güneydoğu 4,30 5.0
    Diğerleri 0.9 1.0
    Toplam 86,50 100.0


    3)Turunçgiller
    Güney Marmara'da Türkiye'de turunçgil ağaçları sayısının %1,5'i bulunmaktadır. Bahçeler, büyük çoğunluğu ile başta Balıkesir ili olmak üzere, bu il ve Çanakkale ili kıyılarında yoğunlaşmıştır.

    4)Şeftali

    Bahçe kültürü biçimindeki yetişme bölümlerinden birisi Güney Marmara Bölümüdür. Yurdumuzun, en kaliteli ve pazar değeri en yüksek şeftali meyvesi, eskiden beri Bursa ili bahçelerinde yetişir. Ülkemiz şeftali ağacı sayısı % 25'i bu ilde olup, verimli yıllarda Bursa'nın üretimi 100 tonu aşar.

    5)Armut

    Üretimi giderek yükselen bir meyvedir. Bahçelerin çoğu Güney Marmara Bölümü'ndedir.

    (B-2)Hayvancılık


    1)Küçükbaş Hayvancılık

    Küçükbaş hayvancılıkta, Marmara Bölgesi, İç Anadolu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu, İç Batı Anadolu, Karadeniz Bölgesi'nin iç yörelerinden sonra gelir. Bu bölgelerde yoğun koyun yetiştirilir.
    Koyunlar, ırk, et, süt ve yapağı gibi nedenler yüzünden soylar halindedir. Marmara ve Ege Bölgeleri'nde daha çok "kıvırcık" soylu koyun yetiştirilir.

    2)Büyükbaş Hayvancılık

    Karadeniz Bölgesi'nden sonra, sığır yetiştiriçiliği'ninMarmara Bölgesi'nde önem kazandığı göze çarpar.
    Sığırın yurdumuzda belirlenen bir cinside, Manda sığırı olup eti, sütü ve derisi için yetiştirilir.Yurdumuzda da Karadeniz Bölgesi'nden sonra Marmara' bu sığır cinsi yaygındır.

    3)Kümes Hayvancılığı

    Tavuk çiftlikleri, Marmara'da daha çok kalabalık olan İstanbul'un yakın çevresindedir.

    4)İpekböcekçiligi

    M.Ö 6. yy'da başta Bursa olmak üzere, Güney Marmara Bölümü başlıca doğa yetiştirme bölümüydu. Bugün yurdumuzda en önemli üretim bölgesi,yetiştiriciligin merkezi Bursa olmak üzere, Güney Marmara Bölümü illeridir. Yaklaşık 2000 ton olan Türkiye yıllık yaş koza üretiminin, % 40 ile % 50'si Bursa ilinden olmak üzere, % 80 ila % 90'ı Marmara Bölgesi illerinden sağlanır.

    5)Arıcılık

    Arıcılığın coğrafi dağılışını beş madde yaparsak Marmara Bölgesi dördüncü sırayı alır. Çünkü arıcılıkta sadece Balıkesir ve Çanakkale'den söz edilebilir.

    6)Su Ürünleri Avcılığı


    a)deniz balıkçılığı

    Hamsi de dahil, yıllık balık üretimimizin %10'u Marmara Denizi'nden sağlanır. Sonbaharda suların soğumasıyla balıklar güneye göçerler. Göçerlerken İstanbul ve Çanakkale Boğazlarından geçerler. Bu nedenle İstanbul Boğazı tam bir balık kapanıdır. Bu balıkçılık Marmara Denizi ve Çanakkale Boğazında da sürdürülür.

    b)tatlı su balıkçılığı

    Güney Marmara Bölümünde bulunan Manyas, Ulubat ve İznik göllerinde su ürünleri avcılığı yapılır.Ancak yıllık toplam av ürünleri 50'şer 100'er tonu aşmaz.

    (B-3)Ormancılık

    Marmara bölgesi orman bakımından zengiliği ile Türkiye'de % 18.8'lik bir payla, karadeniz'den (% 26) ve Akdeniz'den (% 21) sonra üçüncü sıraya gelir.

    (B-4)Madenler


    1)Kromit

    Kromit rezervlerimizden Bursa ili yatakları, Elazığ ve Muğla yataklarından sonra üçüncü sırada yer alır. Bu yataklar Orhaneli ilçesi dahilinde yer alır.(rezervleri 1,5 milyon tonu aşar). İşletilirler ve ihraç edilirler.

    2)Manganez

    manganez Türkiye'de Uşak ilinden sonra İstanbul ilinde (Çatalca ve ayrıca Binkılıç), Kırklareli ilinde (Vize çevresi), Balıkesir ilinde (Dursunbey çevresi) çıkarılır.

    3)Kurşun ve Çinko

    Kuşun ve çinko, Türkiye de Karadeniz Bölgesinden sonra Marmara Bölgesi'de çıkarılır. başlıca rezervler, Balıkesir ilinin Balya, Çanakkale ilinin Yenice ilçesinde; Bağıkaç ve Handeresi yataklarıdır.

    4)Volframit

    Türkiye'de, sadece Uludağ masifi volfram rezervleri, 30 milyon ton dolayında tahmin ediliyor.Ve ayrıca Uludağ'da Etibank'a ait volfram işletme tesisleri vardır. (1979'da faaliyete geçmiştir) Yıllık üretim, metal kapsamı olarak 60-90 ton kadardır.

    5)Molibden

    En zengin rezervler, Kırıkkale-İkiztepeler ve Keban çevresi rezervleridir.üretim ihraç edilir(20-25 ton kadar).

    6)Antimon

    Coğrafi dağılışa göre en zengin rezervler Güney Marmara Bölümü'nde Balıkesir ili rezervi ve onu takir eden birkaç rezerv olarak tahmin edilmiştir.

    7)Bortuzu

    Bortuzu rezervlerinin coğrafi dağılışında birinci sırayı Balıkesir ili alır. Rezervler Bigadiç ve Susurluk çevresinde bulunmaktadır (rezervlerin 20-25 milyon ton olduğu sanılıyor).

    8)Mermer

    Yurdumuzun en zengin doğal kaynaklarından biride mermer rezervleridir.en kaliteli mermerler Ege ve Marmara Bölgeleri yataklarınden çıkartılır.Kırklareli'nde, Çanakkale'de, Balıkesir'de,Bursa'da, Sakarya'da ve Kocaeli'nde önemli mermer rezervleri vardır.

    (B-5)Enerji Kaynakları


    1)Petrol

    Trakya Doğal Gaz Bölgesi:Bölgede, 1984 yılına dek 153 sondaj yapılmıştır. Ama bu faaliyet sonucunda, sadece Lüleburgaz - Babaeski ve Kırklareli arasındaki bölgede doğal gaz rezervlerine rastlanılmıştır.Başlıca rezervler; Babaeski, Lüleburgaz ve Kırklareli - Deveçatağı çevresinde işletilmektedir. Bu yataklar, Hamitabat Doğal Gaz santraline bağlanmıştır.

    2)Jeotermal enerji

    Bu günkü bilgilerimize göre, yurdumuzun en zengin doğal buhar bölümlerinden biride Güney Marmara Bölümüdür. Bölümde çok illerde buhar çıkmaktadır.

    (B-6)Endüstri

    Devamı Ektedir.


    Eklenmiş Dosya
  Okunma: 2522 - Yorum: 0 - Amp
Kullanıcı Oylaması: /5 -