Hacı Bektaş-ı Veli'nin Makalat adlı Arapça bir eseri vardır.

Makalat'ın asıl nüshaları tetkik edildiğinde, onun; İslam dinine sıkı sıkıya ve sağlam bir şekilde bağlı olduğu âşikardır.

(Kul Allah-u Teâlâ Hazretleri'ne ericek) Erenlerden olacak, evliyâdan olacak. Nasıl olacak?.. (Dört kapıyı aşıcak, kırk makamdan geçicek, elvâsıl ilallah olacak.)

Hacı Bektaş Veli’ye Göre 4 KAPI 40 MAKAM

1. Şeriat

2. Tarikat

3. Marifet

4. Hakikat

Malakat Kimin Eseri ? 4 Kapı 40 Makam

Malakat Kimin Eseri ? 4 Kapı 40 Makam

Şeriatın 10 Makamı

1. İman etmek

2. İlim öğrenmek

3. Namaz, oruç hac, zekat,

4. Helal kazanç sahibi olmak, faizden kaçmak

5. Nikah kıymak

6. Ailesiyle münasebetlerinde sünnete uymak

7. Ehli sünnet ve’l-cemaat ehlinden olmaktır.

8. Şefkattir

9. Temiz yemek ve giyinmek,

10. İyiliği emredip kötülükten alıkoymak.

Tarikatın 10 Makamı

1. Bir âlime cân u gönülden bağlanıp, tövbe etmek,

2. Talebe olmak,

3. Mücâhede, nefse zor gelen, nefsin istemediği şeyleri yapmak,

4. Hizmet,

5. Korku,

6. Ümitli olmak,

7. Aşk, şevk ve mal hırsından fakir olmak,

8. Makam sahibi, cemaat sahibi, nasihat sahibi ve muhabbet sahibi olmak,

9. Hırka, zembil, makas, seccade, tesbih, iğne ve asa sahibi olmak,

10. Saç kesmek ve traş olmak, elbiseyi değiştirmek.

Mârifetin 10 Makamı

1. Birinci makâmı edep,

2. ikinci makâmı, korku,

3.Üçüncü makâmı, az yemek,

4.Dördüncü makâmı, sabır ve kanaat,

5. Beşinci bakâmı, utanmak,

6. Altıncı makâmı, cömertlik,

7. Yedinci makâmı, ilim,

8.Sekizinci makamı miskinlik(dünya telaşesine fazla kapılmamak),

9. Dokuzuncu makâmı, mârifet,

10. Onuncu makâmı, kendi nefsini bilmek.

Hakikatin 10 Makamı

1. Toprak olmak

2. Yetmiş iki milleti ayıplamamak

3. Elinden geleni esirgememek

4. Dünyada yaratılmış tüm varlıkların kendinden emin olmasıdır

5. Mülk sahibine yüzünü sürüp yüz suyunu bulmak

6. Sohbette hakikat sırlarını söylemek

7. Seyr-i sülûk

8. Sır

9. Münacat

10. Allah-ı Teâlâ’ya ulaşmak

(gey sakınmak gerek kim, kişide yaramaz fiil olmaya;) İnsanın işe yaramaz, kötü fiilleri olmamasına çok dikkat etmek lâzım!..

(ve dâim tahâret üzere olmak gerek!) Bir insanın devamlı temiz olması gerek!..

(Adam arısuz olduğuna sebep budur ki, onun içinde şeytan fiili ola) Bir insanın temiz olmamasının sebebi, içinde şeytânî huyların, fiillerin olmasıdır. Yâni, bir insanın içinde şeytanın sevdiği, kışkırttığı kötü ahlâk, fiiller, düşünceler varsa; o adam arısuzdur, temiz değildir.

(Eğer inanmaz isen, bir kaba süçi koy) Süçi, içki demek... (ve ağzın berkit) Ağzını sımsıkı kapat! (ve deniz içine ko, ve ol kabın daşrasın yu!) O kabın dışını istediğin kadar yıka!.. (tâ haddî on yıla değin) İstersen on yıla kadar yıka dur. (hemen geri bayağı süçidür ve murdardır.) On yılın sonunda da içkidir ve murdardır.

(Ve bir ma'ni dahi budur kim:) Bir misâl daha veriyor: (Bir kuyuya bir damla süçi damsa) Bir kuyunun içine bir damla içki damlasa; (ol kuyunun suyunu bir kezden çıkarsalar, yabana dökseler ve ol su döküldüği yirde ot bitse ve ol otı koyun yise; pes takvî ehli kavlında ol koyunun eti haramdır. Niçün? Anınçün kim, süçi haramlığı ve murdarlığı şeytan fi'linden oldığı için.

Nitekim Hak Taâlâ buyurur kim, kavlühû teâlâ: Yâ eyyühellezîne âmenû innemel hamru vel meysirü vel ensâbu vel ezlâmü ricsün min ameliş şeytâni fectenibûhu lealleküm tüflihûn.)

Eserde Hacı Bektaş Veli, insanları abidler, şahitler, arifler ve muhipler olmak üzere dört gruba ayırarak mütalaa etmektedir.