İlk başta şunu bilmeniz gerekmektedir. Tamlamalar, ikilemeler, deyimle, ünlemler ve bağlaçlar cümlenin öğelerinden değildirler. Cümlede onları gördüğünüzde bu ne diye sormayın kendinize.

Cümlenin öğelerini bulurken bilmeniz gereken çok basit üç beş soru kalıbı vardır. Bu soruları sorarak cümlenin öğelerini tek tek bulabilirsiniz.

Şimdi cümlenin yüklemini soracağımız soruları yazalım

Özneyi bulmak için yükleme : Ne ve kim sorularını soracağız.

Ahmet kitapları dün getirdi.

Cümlenin yüklemi olan "getirdi" sözcüğüne "kim getirdi?" sorusunu soralım ve cevabı alalım

Kim getirdi? ----> Ahmet

Evet cümlenin öznesi Ahmet. Zaten cümleye baktığımızda eylemi yapan yani kitapları getirme eylemini yapanın Ahmet olduğunu anlıyoruz.

Nesneyi bulmak için yükleme : Neyi ve kimi sorularını soracağız.
Yani yapılan işten kimin neyin etkilendiğini bulacağız. Bir önceki örneğimize bakarsak getiren, işi yapan Ahmet yani özne. Peki bu işten etkilenen ne? Yani taşınan ne "kitapları".

Başka bir örneğe bakalım.

Annem bulaşıkları yıkamış.

Şimdi cümlenin yüklemi olan "yıkamış" sözcüğüne "neyi" diye soralım.

Neyi yıkadı? ------> Bulaşıkları

Örnek:


Salonda ki panik beni de telaşlandırdı.

Neyi telaşlandırdı? --------> beni

Zarf tümlecini bulmak için yükleme : Ne zaman, ne kadar , nasıl, niçin, neden sorularını soracağız.
Dün Kemal ile markete gittik.
Yükleme yani "gittik" sözcüğüne "ne zaman" sorusunu soralım ve cevap olarak "dün" sözcüğünü alalım. Bu cümleden zarf tümleci "dün" dür.

* Ödevlerimi yapmadığım için babam çok kızdı.

Yükleme "neden kızdı" sorusunu soralım. Cevap "Ödevlerimi yapmadığım için"

Dolaylı tümlecini bulmak için yükleme : kime, kimde, kimden, nerede, nereye, nereden sorularını soracağız.

* Ayşe okuldan geldi. Yükleme "nereden" sorusunu soruyoruz cevap olarak "okuldan" sözcüğünü alıyoruz.

* İnsanlara yukarı doğru gidiyorlar.

Yükleme "nereye" sorusunu soruyoruz ve cevap olarak "yukarı doğru" sözcüğünü alıyoruz.

* Giymediğin elbiselerini ihtiyaç sahiplerine vermelisin.

Kime vermeliyim? ------> İhtiyaç sahiplerine

Edat tümlecini bulmak için yükleme : ne ile, kim ile sorularını soracağız.

* Ali arkadaşlarıyla top oynuyor.

Kim ile? -------> arkadaşlarıyla

* Arabayla gelecekler.

Ne ile?------> Arabayla