Türk askeri ve siyaset adamı (İstanbul. 1876-İstanbul, 1950). Çakmakoğulları'ndan Topçu Albayı Ali Bey ile Varnalı Bekir Efendi'nin kızı Hasene Hanım'ın oğlu olan Mustafa Fevzi Çakmak, beş yaşına gelince Rumelikavağı Mahalle Mektebi'nde öğrenime başladı;oradan geçtiği Sarıyer'deki Hayriye Mektebi'nde gösterdiği başarı üstüne, on yaşındayken Selanik Rüştiyesi'ne alındı. Öğrenimini, bir yıl sonra döndüğü İstanbul'daki Soğuk çeşme Askeri Rüştiyesi'nde sürdürdü.



Fevzi Çakmak Hayatı

1890'da girdiği Kuleli Askeri İdadisi'nde okurken, derslerinin yanı sıra, müftü olan dedesi Bekir Efendi'den arapça, farsça ve fıkıh öğrendi. Kuleli Askerî İdadisi'ni bitirdikten (1893) sonra Harbiye Mektebi'ne, oradan'da Erkânı Harbiye Mektebi'ne geçerek yüzbaşı rütbesiyle kurmay subay oldu. Atandığı ilk birlik olan Metroviçe Tümeni'nde (1899), görevini başarıyla yaparak kısa sürede kıdemli yüzbaşılığa (1901), bir yıl sonra da binbaşılığa yükseltildi. 1908de. Taşlıca'daki (Sırbistan) askeri birliğin komutanlığına getirilen Fevzi Bey (Taşlıca mutasarrıflığını da üstlenmişti), yarbay rütbesini aldığı yıl (1910) Kosova Kolordusu Kurmay Başkanlığına, sonra da Genel Kurmay Başkanlığı, 5. Şube Müdürlüğü'ne atandı (1911). Aynı yıl, Batı Rumeli'yi İtalya'ya karşı savunmak için örgütlenen Garp Ordusu'nun Kurmay Başkanlığına getirildi. Rumeli'deki, özellikle de Arnavutluk'taki düzensizliği sona erdirmek amacıyla alınan kararları uygulamak için Dahiliye Nazırı Adil Bey'in başkanlığında oluşturulan kurulda görev aldı (1912). Balkan Savaşı patlak verince ilan edilen seferberliğin ilk döneminde, Vardar Ordusu Harekat Şube Müdürlüğü'ne getirildi 1912). Albay rütbesiyle 2. Nizamiye Tümen Komutanlığı'na atandı (1913). 1915'te Çanakkale Cephesi Anafartalar grup komutanı olarak görevini başarıyla yerine getirdiğinden, çeşitli madalya ve nişanlarla ödüllendirildi. Çanakkale'nin itilaf Devletleri tarafından boşaltılmasından sonra, Doğu Cephesi'ndeki 2. Kafkas Kolordusu'nun (1916) , Diyarbakır'daki 2. Ordu'nun (1917) , sonra da Filistin'deki 7. Ordu'nun komutanlığına atandı. Filistin'deyken, özellikle Sinâ Cephesi'nde gösterdiği başarılardan ötürü rütbesi korgeneralliğe yükseltildi (1918) ; aynı yıl, Genelkurmay Başkanlığı Karargahı'nda görevlendirilince İstanbul'a döndü.

Bir yıl sonra, 1. Ordu Müfettişliğine atanarak, Osmanlı Hükümetinin kararıyla Mustafa Kemal ve arkadaşlarına öğüt vermek için Anadolu'ya gönderilecek kurula katıldı (1919). Bir sonuç alamadan biten bu kısa görevini, Askeri Şura üyeliği izledi. 3 Şubat 1920'de Harbiye nazırı oldu ve bu görevde kaldığı süre içinde, Mustafa Kemal'in Anadolu'da başlattığı, kurtuluş için örgütlenme hazırlıklarına, savaş araç ve gereci sağlanmasında yardımcı olarak katkıda bulundu. Damat Ferit Paşa kabinesi kurulmadan önce, nazırlık görevinden çekilerek Anadolu'ya geçti. Ankara'ya ulaştıktan bir süre sonra, Büyük Millet Meclisi tarafından Milli Savunma Bakanlığı'na ve Vekiller Heyeti Başkanlığıma seçildi (1920). İstanbul Hükümeti tarafından askerlikten çıkarıldı ve hakkında idam kararı verildi (1920). İkinci İnönü Zaferi'nden sonra orgeneral oldu (1921).


Genelkurmay Başkan Vekili olarak görev yaptığı Sakarya Savaşanın zaferle sonuçlanması üstüne Büyük Millet Meclisi tarafından rütbesi mareşalliğe yükseltilen (1922). 1923'te Genel Kurmay Başkanlığına atanan Mareşal Fevzi Çakmak, 1925 yılı sonuna kadar,Kozan milletvekili olarak meclis üyeliği görevini de sürdürdü. O tarihte alınan bir kararla askerlik ile siyaset adamlığı arasında bir seçme yapmak durumunda kalınca, askerliği yeğleyip, görev yaşı sınırına gelmiş olması nedeniyle emekliye ayrıldığı 1944'e kadar Genel Kurmay Başkanlığı yaptı.



Fevzi Çakmak Hayatı

SİYASET ADAMI
Emekli olduktan sonra siyasete atılan Fevzi Çakmak, 1946 seçimlerinde bağımsız aday olarak girdiği Demokrat Parti listesinden İstanbul milletvekili seçildi; ama çok geçmeden, yöneticileriyle görüş ayrılığına düştüğü bu partiden ayrılarak (1947),Millet Partisi'nin kurucuları arasına katıldı; yöneticilerini yeterlikli bulmadığı bu partinin de onursal genel başkanı olmakla yetindi (1948); 10 Nisan 1950'de Teşvikiye Sağlık Yurdu'nda öldü.

Kurtuluş Savaşı döneminde önemli görevlerde bulunan Mareşal Fevzi Çakmak'in iki askerî yapıtı vardır .Garbı Rumeli'nin Suret-i Ziyaı ve Balkan Harbinde Garp Cephesi Hakkında Konferanslar (1927); Büyük Harpte Şark Cephesi Hareketiri(1936).