Nevşehir'in 20 km doğusunda olan Ürgüp Kapadokya Bölgesinin en önemli merkezlerindendir. Göremezde olduğu gibi tarihsel süreç içerisinde çok sayıda isme sahip olmuştur. Bizans Döneminde Osiana (Assiana), Hagios Prokopios; Selçuklular Dönemi'nde Başhisar; Osmanlılar zamanında Burgut kalesi; Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren de Ürgüp adıyla anılmıştır.


Sahneler : Deesis, müjde, doğum, peygamberlerin görünümü, havarilerin görünümü, İsa çarmıhta, melekler Gabriel ve Michael, madalyonlar içinde aziz tasvirleri.


Pancarlık Kilisesi

Pancarlık Kilisesi:Orta hisar kasabasının güneyinde, Ürgüp-Mustafa paşa yolunun sağındaki Pancarlık vadisinde yer lan Kilise XI. yüzyılın ilk yarısına tarihlenmektedir. Düz tavanlı, tek nefsi ve tek apsislidir. Kilisedeki duvar resimleri daha çok yeşil zeminlidir ve oldukça iyi korunmuştur.


Sahneler : Peygamberlerin görünümü, müjde, ziyaret, bakireliğin ispatı, Beytüllahim'e yolculuk, doğum, üç müneccimin tapınması, Joseph'in ikinci rüyası, Mısır'a kaçış, masum çocukların katliamı, İsa'nın mabede takdimi, Elizabeth'in takip edilişi, Vaftizci Yahya'nın görevlendirilmesi, vaftiz, İsa'nın denenmesi, Kana düğünü, şarap mucizesi, balık ve ekmeklerin çoğaltılması, havarilerin tanrı yolunda görevlendirilmesi, şeytan çarpmış adamın iyileştirilmesi, cüzamlı adamın iyileştirilmesi, sakat kadının iyileştirilmesi, Jairus'un kızının iyileştirilmesi, balıkların çoğaltılması mucizesi, İsa ve Samarralı kadın, başkalaşım, İsa Golgota yolunda, İsa çarmıhta, İsa'nın cehenneme inişi, İsa'nın göğe yükselmesi, melek Gabriel ve Michael ve madalyonlar içinde aziz tasvirleri.


Ala Kilise ve Kepez Kiliseleri : Pancarlık yolu üzerinde minik koloniler seklinde yapılmış, basit kırmızı bezemeler yanında ilginç yazı ve duvar resimlerini de içeren bölgenin önemli kiliseleridir.

Balkan Kiliseleri : Ortahisar'dan 2 km. mesafede olan kilise kolonileridir. Ikolonazma devrine tarihlenir Daha sonraki devirlere ait olan bir küçük şapel ise fresklerle süslenmiştir.

Taşkınpaşa Cami: Ürgüp'ün 20 km güneyindeki Damsa köyü merkezinde yer alan Taşkınpaşa Camii, Karamanlılar Dönemi'ne aittir. Halen Ankara Etnografya Müzesi'nde sergilenen cevizden kakma tekniğinde yapılmış mihrabı, bugüne kadar kalan tek ahşap örnek olması nedeniyle önemlidir.

Taşkınpaşa Camisinin hemen karşısında Hızır Reis'e ait Taşkınpaşa Türbesi yer alır. Aynı döneme tarihlenen türbeye iki taraflı, basamaktan oluşan merdivenle çıkılmaktadır.

Taşkınpaşa Camisinin yakınında bir de aynı adla anılan medrese bulunmaktadır.

Kadı Kalesi : Geçmiş zamanlarda kadınlar ve çocukların tehlike anında sığındıkları bir kaya kale idi. Gerektiğinde kaçabilmek için, tepenin altındaki Damsa Çayı'na acılan bir tüneli vardı. Büyük bolumu 1954 yılında erozyona uğrayarak yıkıldı. Zamanımızda sağlam kalan bölümleri gezip görmeye acıktır.

Temenni (Anıt Mezar ) : 1288 yılında Vecihi Pasa tarafından Kilicarslan (Nukrettin) için yaptırılmış olan bir anıt mezardır. Kadı Kalesinin tam tepesinde yer alan Temenni anıt Mezarı'nın en ilginç özelliği 700 metre uzunluğundaki tünelidir. Ziyaretçiler bu tünelin Seyirlik Noktası'na çıkan uzun bir koridorunu gezebilmektedirler. Temenni anıt Mezarı sonraları Anadolu'nun en eski kütüphanelerinden birisi olarak kullanılmıştır.

Altıkapı : XII. veya XIII. yüzyıl Selçuk döneminin komutanlarından birinin esi ve çocukları anısına inşa edilmiş bir anıt mezardır.

Damsa Barajı: Ürgüp'e 17 km uzaklıkta, Domsa Çayı üzerindeki sulama amaçlı, Domsa Barajı gölü kıyısı önemli bir mesire yeri durumundadır. Çam ağaçları ile dolu göl kıyısı sıcak yaz günlerinde ve hafta sonlarında piknik yeri olarak her zaman hizmet vermekte olup piknik masa ve oturakları ile hazır ocakları vardır. Ayrıca, Mustafapasa, Cemil, Taskinpasa, Sahinefendi, Soğanlı güzergahındaki gezi ve turlarda aranan bir soluklanma noktasıdır.

Pembe Vadi: ÜrgüpPembe Vadi: Ürgüp-Avanos yolunun tam ortasında yer alan vadide peribacalarının en tipik örnekleri görülebilir. Doğal oluşumlara çok yoğun bir biçimde yer aldığı bu bölgede, doğanın kayaları deve, tavşan gibi birçok şekilde oluşturduğu gözlenir.

Kızılçukur: Her zaman önemli bir üzüm ve şarap üretim merkezi olan bu bölgede, peribacaları içine yapılmış, üzüm resimleri ile bezenmiş bir kilise bulunmaktadır. Değişik renklerde pek çok peribacasının yer aldığı bu vadi ayni zamanda günbatımında oldukça ilginç seyir noktası durumundadır.

Mustafa paşa : 1924 yılında yapılan nüfus değişimine (Mübadele) kadar Ortodoks Hıristiyanların barındığı Mustafa paşa, tipik bir müze - kent görünümündedir. 19. yüzyıl kiliselerinin örneklerinden Aziz George, Aziz Vasilios ve Aziz Stefanos Kiliseleri ziyarete açıktır. Ayrıca bu ilginç kasabada Hıristiyan ve Selçuk yapı işçiliğinin özgün örneklerini görmek mümkündür.

Sarıhan : 1217 yılında Selçuklu Sultani Alaattin Keykubat tarafından Aksaray-Ürgüp-Kayseri yolu üzerine yaptırılmıştır. Bu kervansaray önemli bir konaklama ve barınma merkezi olarak tarihte yerini almıştır. Selçuklu-Türk mimarisinin en önemli eserlerinden birisidir. Daha sonra asfalt yolu yapılmış ve iyi bir restorasyona tabi tutulmuştur. Sarı taşların hakim olduğu yapının adı bu taşların renginden gelmektedir.

Halacdere : Yumacak tüfler içine kazılmış ve 10-12. ve bir kısmi ise 13. aşıra tarihlenmektedir. Bir kısmi asinmiş ve yıkılmış bulunan büyük bazilika tipi kiliseler mevcut olup bir zamanlar Hıristiyanlarca hastane olarak kullanıldığı sanılmaktadır. Ortahisar'daki başka kiliseler Aziz Peter ve Aziz Paul Kiliseleri ile Meskendir Deresindeki kiliselerdir.
Fıratkan : Göreme Açıkhava Müzesi yolu üzerindeki Fıratkan, küçük bir kiliseler gurubudur. Bir yatakhanesi, yemekhanesi, muttaki ve depoları mevcut olup iki katli olarak inşa edilmisir. İki kat birbirine tüneller ile bağlanmış olup çok ilginç bir yapı tarzı vardır.

Orta hisar : Kasabanın merkezi Ürgüp-Nevşehir yoluna 1 Km. mesafededir. Merkezde bulunan 50 m. yüksekliğindeki tarihi kaya-kale ana yoldan da görülebilmektedir. Eski bir barınma mekânı olan Orta hisar Kalesi üzerine çıkılabilmekte olup, burası ilginç bir seyir ve resim çekme noktasıdır. Orta hisar bölgesi zengin bir manastır yaşamının örneklerini barındırmaktadır. Harim Kilisesi, Sanca Kilise ve Cambazlı Kilise bu beldenin baslıca görülmeye değer eserleridir. Orta hisar, çok canlı bir kültür ve ticaret merkezidir. Çukurova'nın urunu olan limon, bu bölgedeki volkanik kayalar içine oyularak yapilmig olan tabii soğuk hava depolarında muhafaza edilir ve buradan tüm Türkiye'ye dağıtılır. Bölgede turizme ilk acılan kasaba olan Ortahisar'm halkı konukseverliği ile unludur.

Aziz Theodore (Tağar)Kilisesi:Ürgüp-Kayseri yolundan 8.5 km sonra sağa dönülüp 8 km daha gidildiğinde Ürgüp ilçesinin Yeşilöz köyüne ulaşılır. Buradaki Aziz Theodore adına yapılmış olan Tağar Kilisesi 'T' planlı, merkezi kubbelidir. Üst katta bulunan galeriye bir merdiven sayesinde çıkılmaktadır. Bu nedenle Kapadokya kiliseleri içinde tek örnektir. Genelde resimleri iyi korunmuş olan kiliseyi üç sanatçı kendi stillerine göre farklı zamanlarda süslemiştir.