Kip Ekleri - Türkçede Kip Ekleri

 Kip Ekleri - Türkçede Kip Ekleri

  Okunma: 51846 - Yorum: 68
  1. #1
    Kip, bir dilbilgisi terimidir. Fiil kök veya gövdelerinin zaman ve şekillere göre türlü eklerle girdikleri kalıplara kip denir. Türkçe'de bütün fiiller, iki büyük kipte toplanır. Bunlar: Haber (bildirme) kipleri, dilek kipleridir.

    Haber (bildirme) kipleri

    Bir fiilin (eylemin) yapıldığını, yapılmakta olduğunu veya yapılacağını haber verirler. Haber kiplerinin ekleri fiil köklerine zaman kavramı kazandırırlar. Bunlara zaman kipleri de denir. Ekleri: -di, -miş, -yor, -r(-ar), -acak olan zaman kipleri beşe ayrılır:

    1. Görülen geçmiş zaman (gir-di-m), (di)
    2. Öğrenilen geçmiş zaman (al-mış-sın), (miş)
    3. Şimdiki zaman (gez-i-yor-lar), (yor)
    4. Geniş zaman (tıka-r-sın, sor-ar), (r,ar)
    5. Gelecek zaman (anlat-acak-sın). (acak,ecek)


    Dilek Kipleri

    İstenilen veya tasarlanan bir hareketi anlatan kiplerdir. Bu kiplerde açıkça bir zaman ifadesi bulunmaz. Ekleri: -meli, -se, -e ve eksiz emir haliyle birlikte dilek kipleri dörde ayrılır:

    1. Gereklilik kipi (düş-meli),gitmeli
    2. Dilek-şart kipi (gül-se), gitse
    3. İstek kipi (gel-e), gide
    4. Emir kipi git


    Emir kipinin eki yoktur. Emir kipinde çekilen bir fiilde sadece fiil kökü ve şahıs eki bulunur (gel, gel-sin, gel-iniz gibi)

    Çekimli bir fiilde sırayla şu üç bölüm bulunur:

    1. Fiil kök veya gövdesi,
    2. Kip eki,
    3. Şahıs eki.


    Kip ekleri, fiil kökünden sonra gelerek ona zaman manası veya tasarlanan, istenen bir hareketle ilgili mana kazandırır. Bu durumda fiil, yalnız üçüncü teklik şahıs ifade eder. Emirde ise, kök veya gövde halinde kalır ve ikinci teklik şahsı verir.

    Çekimli fiiller

    Kip eki almış bir fiilin altı şahısta söylenmesi veya yazılması demektir:

    • çalış-ı-yor-um,
    • çalış-ı-yor-sun
    • çalış-ı-yor,
    • çalış-ı-yor-uz,
    • çalış-ı-yor-sunuz,
    • çalış-ı-yor-lar

    gibi.

    Bir çekimli fiilde bir kip eki olabildiği gibi, iki kip eki de bulunabilir. Kip eklerinin sayısına göre çekimli fiiller ikiye ayrılır:

    • Basit zamanlı çekimli fiiller,
    • Tek kip eki alan çekimli fiillere basit zamanlı; iki kip eki alan çekimli fiillere ise bileşik zamanlı çekimli fiil denir. Bileşik çekimlerde imek fiili dediğimiz idi, imiş, ise şekilleriyle kullanılır (görür idi, bakacak imiş, koşuyor ise gibi).


    Yani, bileşik zamanlı çekimli fiillerde üç kip vardır:

    • Hikaye (eki: -di)
    • Rivayet (eki: -miş)
    • Şart (eki: -se)


    Basit zamanlı fiillerin hepsinin ve emir kipinin hiç bileşik zamanı yoktur. Dilek kiplerinin ise hikâye ve rivayeti vardır; şartı yoktur. Yine -di'li geçmiş, yani görülen geçmiş zamanın rivayeti yoktur.


  2. #2
    ben varya bu ödevi bana vern hocayada bu bilgileri buraya koyan kardeşede bi biskrem versem olurmu
  3. #3
    Kardeş Tşk ederm.Bu Bilgiler Cok Lazm olcakk. ALLAH razı olsun..
  4. #4
    tşk erm valla sınav öncesi çok iyi gldi bu bilgiler bana valla çoookkk mutlu oldum
  5. #5
    bu bilgileri koyana çokkkkkkkkkkkkkkkkkkkk teşekkür ederim yarın sınavım var ve genellikle kiplerden çıkcakmışşşş..
  6. #6
    allah bunu yazandan razıolsun konuyu daha iyi kavramama yardımcı oldu .spas dıkım hewale heca
  7. #7
    bu bilgileri koyana çoook tşekkür ederim yarın sözlüm vardı öğretmende beni kaldıracakt. SaOl :dfn:
  8. #8
    cok teşkkür ederim allah razı olsunn...yarın sınavım vardı cokk lazım olucak bu bilgiler...
  9. #9
    bu bilgilere çok ihtiyacım vardı bu bilgileri koyan her kimse çok teşekkür ederim.
  10. #10
    bu bilgiler benim bugünkü olucağım sınavımda çok yardımcı olucak. bu bilgileri koyandan ALLAH razı olsuN...yağmur
  11. #11
    walla cok saolun bu biligler cok işime yaradı yarın sınav var hastayım okulada gıdemedim cok mutlu oldum.