Ege Bölgesi Kültürel Giyim Özellikleri

 Ege Bölgesi Kültürel Giyim Özellikleri

  Okunma: 4328 - Yorum: 1
  1. #1
    ege bölgesindeki kültürel özellikleri giyim kuşam şive vb
  2. #2
    Misafir Nickli Üyeden Alıntı
    ege bölgesindeki kültürel özellikleri giyim kuşam şive vb

    Kadın Giysileri

    1. Başa Giyilenler: Terlik, tepelik, takke, oyalı yazma, çeki, oyalı grep, gümüş tepelik, dantel tül örtü, yazma, yuşmak (kaynana gemi-sakadırak), kefiye (kusgun), alduvak,

    2. Sırta Giyilenler: Bürümcük gömlek, iç gömlek, göynek, şalvar (ayaklık), üçetek, göğüslük, deyre, dizlik öngerge (kertmeli önlük), bel bağı, libade, fermane (kesik yelek), örme kuşak,

    3. Ayağa Giyilenler: Çorap, pantufla (terlik), sırmalı terlik, çizme,

    4. Takılar: Alınlık, çenelik, beşibiryerde, sakındırak, mangırlar,

    5. Süsler: Boncuk süsler,

    6. Saç Şekilleri: Belik (kırk ve oniki belikli),

    7. Aksesuvar: Gümüş kemer, krep.

    Erkek Giysileri

    1. Başa Giyilenler: Kalıpsız fes, motifli yemeni, püskül, oyalı poşu.

    2. Sırta Giyilenler: Börümcek, mintan, şal kuşak, trablus kuşak, silahlık, kolan, camadan, sallama, potur.

    3. Ayağa Giyilenler: Çorap, körüklü çizme.

    4. Aksesuvar

    KADIN GİYSİLERİ

    Başa Giyilenler

    Başta: Alında yedi rengi içeren bir taç yer alır. Renklerin anlamları şöyledir. Kırmızı: evliliği, siyah: yas, beyaz: genç kızlık, sarı-pembe: sevgiyi, kırmızı-yeşil bir arada olursa; kadının evli olduğunu, beyaz-yeşil:aynı soydan gelen kızları belirler.

    Alduvak: Gelinin başında bulunur. Al, murada erme anlamındadır.

    Abani (Üslük): Parlak sarı renk ipten olup, al duvağın altına örtülür.

    Başlık: Altın koşarlı terlik giyilir. Başlıklar üzerine yazma örtülür. Yazmanın etrafı oyalarla süslüdür. Yüz çevresini çebreleyen kısma boncuk süsler, alınlıklar, çenelikler kullanılır.

    Kadın Başı: Kozak başı diye adlandırabileceğimiz bu başta kızlar önce tepelik giyerler. Bu tepelik terlik vazifesi görür. Tepeliğin üzerine başı çepeçevre saran takke geçirilir. Takkenin arkasında iki ucu bağlanmış bir kaskısı vardır. Bu kaskı ikili, üçlü, dörtlü olmak üzere örülmüş saçların arkasından geçirilir. Böylelikle takkenin öne kayması önlenir. Takke kartondan baş ölçülerine göre üç dört parmak eninde yapılır. Etrafı,yörede MELKAN denilen Amerikan bezi ile kaplanır. Bunun üzeri kreple sarılır. Krebin her bir yanı inci boncukla işlenir. Başlığın ön kısmı kat kat altınla iki sıra işlenir. Üzerine ikili, üçlü iğnelerle taç şeklinde süslenir. Tepeden çeneye, çeneden tepeye yaşmak denilen bir örtü bağlanır. Buna KAYNANA GEMİ denir. Ayrıca SAKADIRAK da denir. Daha sonra alından arkaya kefiye bağlanır. Buna KUSGUN çekimi denir. En son değirmi yapılıp takkenin üzerinden çene altına geçirilir yanakta tutturulur.

    Sırta Giyilenler

    Göynek: Sarı ve beyaz renk el dokuması bezdendir. Ön kısmının orta yerine dikey şekilde gömleğin belinden etek ucuna kadar tek bir parça işleme tıpkı parçalık gibi dikilir. Göynek paçalık işlemeleri üstüne kadar iner.Etek uçları, kenarları, kolağızları, yaka kenarları işlidir. Göğüs kısmının işli olduğu da görülebilir. Sarı, yeşil, beyaz, mor renktedir.

    Göğüslük: Bu giyim parçası genellikle kırmızı ve yeşilden hazırlanır. Dört ucundan bağcıklarla arkaya bağlanır. Ustufa kumaşından yapılır. Bağcıklarla boyuna ve bele bağlanır.

    Ayaklık: Buna şalvar da denilir. İşlemelidir. Kalça altına işlemeli uçkurla bağlanır. Ayak bileğine kadar iner.

    Köncek: Ayağa giyilen bir çeşit şalvardır. Kalça altına ince uçkurla tutturulur. Buna bazı köylerde ayaklık da derler. Beyaz pamuklu veya ince yün karışımı dokumadan yapılır. Könceğin her iki parçasının yanlarına, işlemeli birer parçacık otutturulur.

    Cepken: Üç eteğin üzerine giyilir. Beyaz çizgili mor renkli çitare kumaştan yapılan cepkenin önü açık ve kolları uzundur.

    Üç Etek: Kutnu, çitari diye adlandırılan kumaşlardan yapılır. Astarı sarı bez dokumadır. Üç eteklere, kaynak işlemeli ulama, çiçekli hare, çiçekli telli hare vb. adlar verilir. Göyneğin üstüne giyilir. Eflatun renkli beyaz çizgili çitare kumaştan yapılır. Üç eteğin üzeri çiçekli hare, sırmalı hare, çiçekli telli hare gibi çeşitli kasnak işlemelerle donatılmıştır.

    Arkalaç: Para ve boncuklarla süslüdür. Bele bağlanır. Üçgen biçiminde arkadan aşağıya sallanır.

    Kemer: Belde, üzeri kabaralarla süslü kemer vardır. Üç parçalı olan toka üzerinde kırmızı yeşil renkli taşlar yer alır. Gümüş kemeri oğlan evi kız evine gönderir. Gelin olduğu gün gelinin beline takılır.

    Önlük: Kırmızı yün el dokumasıdır. Bele bağlanır ve dört köşe şeklinde öne sallandırılır.Yağlık da denilen önlük bir bağ ile bele bağlı olup önü kapatır. Çok renkli yün iplikten dokunmuş zeminde bordo renk hakimdir.

    Libade: Cepken üzerine giyilir. Mor kadife üzerine sırma sim üzerine yaprak ve çiçek motifleriyle süslüdür. Öünü açıktır. Kesik yelek de denir.

    Örme Kuşak: Alın çekisi gibi yedi renkli iplikten örülmüş olup, gelinin belinde bulunur. Uç kısmı püsküllüdür. Bu kuşağı geline babası alır.

    Bel Bağı:İki üç metre uzunluktadır. Kuşak üzerine mavi boncuklar, püskül, çılkak bulunur.

    Deyre: Bu giyim parçası, bildiğimiz üç eteğin özel süslenmiş bir tipidir. Genellikle kutnu altı parmak, çitari, yılan dili diye adlandırılan kumaşlardan olur. Giysinin arka etek kenarları ve ön parçalarının iki uçları sarı ve mavi bezlerle “kertme” adı verilen teknikle süslenmiştir.

    Öngerge: Öne konan önlüğe bu ad verilir. Bunun zemini yünden el dokumasıdır. Kertmeli işlemecilik yapılmıştır. Bu giysi parçasının üzerine sedef düğmeler dikilir. Sedef boncuk ya da parlak boncuklarla kullanılabilir. Bu tip önlüğe “kertmeli önlük” de denir.

    Bel Bağı (Çılkaklı Kuşak): Bu giyim parçası önlük bağı ve çılkaklı kuşak, kemerbest diye de adlandırılır. İki metre kadar uzunluktaki ve iki parmak genişliğindeki bel bağının her iki ucu rengarenk (sarı-yeşil-kırmızı-açık mavi) püsküllerle, yün ipliğinden dokunmuş, ayrıca boncuklarla bezenmiştir. Öngerge bel bağına tutturulur. Kuşağın uçlarında ikişer adet mavi boncuklu altı adet püskül bulunur.

    Çitari


    1- Altta çizgili kumaştan ipekli dokumadan geniş şalvar.
    2- İçte bürümcük gömlek.
    3- Şalvarın kumaşından yapılma üç etek.
    4- Üç eteğin üstüne giyilen bazı köylerde üç etek kumaşından, bazı yörelerde kadifeden yapılma üstü sim işlemeli sırma cepken.
    5- Kilim dokuma önlük.
    6- Kilim dokuma arkalık.
    7- Başta tepelik, oyalı yazma ve çeki.

    Canfes

    1- Altta, kadifeden yapılmış ibrişim ipliği ile işlenmiş geniş şalvar.
    2- Üstte, beli dar yakalı şalvar gibi işlenmiş kadife cepken.
    3- Belde gümüş kemer.
    4- Ayakta kadifeden yapılmış pantufla tabir edilen terlik.
    5- Başta oyalı krep.

    Ağır Esvap

    1- Altta kadifeden yapılma sırma ile işlenmiş bol şalvar.
    2- İçte kanaviçe işli iç gömleği.
    3- Üstte kadifeden yapılmış, sırma ile işlenmiş üç etek.
    4- Belde gümüş kemer.
    5- Başta gümüş tepelik.
    6- Tepeliğin üstünde dantelli tül örtü.
    7- Ayakta sırmalı terlik.

    Sırmalı

    1- Altta, çizgili ipekli kumaştan yapılma kaytan işlemeli bol şalvar.
    2- Üstte, şalvarın kumaşından yapılma kaytan işleme üç etek.
    3- Belde, kenarları sırma saçaklı ipekli kumaştan önlük ve arkalık.
    4- Üç eteğin üstünde kadifeden yapılma sırma işli cepken.
    5- Önlüğün üstüne genişçe takılan yağlık.
    6- Ayakta, dana derisi sivri burun çizme.
    7- Başta tepelik (pul veya para takılı).
    8- Tepeliğin üstünde pul işlemeli krep.

    Saç Şekilleri

    Gelin saçları kırk veya oniki belik olarak örülür.

    Takılar

    Sakıdırak: Çene altından başa bağlanan pul ve boncuk dizili süs takısıdır.

    Mangırlar: Gelinin alnında yirmi sekiz veya otuz iki adet küçük altın dizilidir.

    Ayağa Giyilenler

    Çorap: Yünden,şişle örülme ve renklidir.

    Sarı Çizme: Saren deri denilen keçi derisinden yapılır. Göğe bakan papuç da denilir. Sarının çeşitli tonlarında yapılır. Yörük çizmesinden farklı olarak yanlarına çiçek motifleri işlenir ve kaytanla süslenir. Ayağa giyilen kösele taban üzerine sarı meşinin dikilmesi ile yapılmıştır. Burnu yukarıya doğru kıvrıktır. Goncu yerden 16 cm yüksektedir. Çizme içine çeşitli renkte Türk motifleri ile işlemeli yün çorap giyilir.

    ERKEK GİYSİLERİ

    Başa Giyilenler

    Fes: Başa kalıpsız fes giyerler. Fesin etrafına çeşitli renkte iğne oyası işlenmiş, kenarları at kılı ile geçilmiş, dağ çiçeği motifli, yemeni (yazma) sararlar. Fesin yanında ağırlığı 100 dirhem olan püskül sallanır.

    Sırta Giyilenler

    Bürümcek: Gövdeye, en içe şile bezinden dokunmuş bürümcek giyerler.

    Mintan: Bürümceğin üzerine elde dokunmuş mintan giyilir. Mintan hakim yakalı ve düz çizgilidir.

    Kuşak: Zeybek,beline küçük bir yastık üzerine şal kuşak, bunun da üzerine trablus kuşak sarar. Bu kuşak beli kalın bir şekilde kalça hizasına kadar sarar. Belde ayrıca en üste deriden yapılmış silahlık kuşanılır. Bu silahlık yedi gözlü olup, her gözünde zeybeğin ihtiyacı olan aletleri tütün tabakası vb. gibi eşyalarını saklamasına yarar. Silahlığın üzerine kıldan dokunmuş kolon dolanır.

    Camadan: Kırmızı beyaz ve mor çizgili işlemeli cepken giyilir.

    Sallama: En üste giyilen parça sallamadır. Sallamanın kolları olmayıp, arkadan kolların yanından parçalar sarkar. Camadanla aynı renkte kalataban ve kaytan işlemelidir.

    Potur: Zeybekler alta yanları yine kaytan işli potur giyerler. Potur dizlere kadar uzanır. Camadan ve sallama ile aynı kumaştandır. İşlemeli ağı bulunur. Ayrıca dizlik takarlar. Kasığa uçkurla bağlıdır.

    Fermene: Buna kesik yelek de denir. Değrenin üstüne bu kısa yelek giyilir. Eskiden fermene çuhadan ve yün dokumadan yapılırmış.

    Trablus Kuşak: İpekli kumaştan trablus kuşak sarılır. Trablus kuşak üzerine silahlık kuşatılmıştır. Bele arkadan sıkı sıkıya bağlıdır. Çok geniş kalın bir deriden olup beş gözlüdür. Birinci gözde çakı ve kav, ikincisinde çakmaklı ve kuburlu bir tabanca, üçüncüsünde kulaklı ve yatağan biçimli kasatura, dördüncüde maşa ve beşinci gözde ise kadifeden tütün kesesi ile meşinden kavcalık bulunur. Silahlığın etrafını renkli yünden dokunmuş bir kolon sarmakta ve onun üzerinede işlemeli çevre sarkıtılmış olarak bulunur.

    Ayağa Giyilenler

    Körüklü Çizme: Ayaklarına körüklü çizme veya tozluk altına yemeni giyerler.

    Çorap: Genellikle beyaz yündendir. Üzerine renkli yünlerle geleneksel motifler işlenmiştir.

    Aksesuvar

    Katıklık (Kütüklük): İki üç gümüş kutu olup silahlık üstüne kuşanılır, fişeklik olup arka ve yanlara sarkıtılır.

    Hamaylı: Gümüşten küçük bir kutu olup kayışla sarılı olarak sağ koltuk altında yerini alır. İçinde enam, mektup ve haberleşme belgeleri bulunur.

    Pazubent (Pazvant): Sağ pazuya