Türk Halk Müziğinde Ayaklar

 Türk Halk Müziğinde Ayaklar

  Okunma: 11111 - Yorum: 1
  1. #1
    sponsorlu bağlantılar
    Halk müziğinin ezgisel yapısındaki en belirgin özellik,ezgilerin modal bir yapı göstermesidir.Türk Halk Müziğinde yaygın olarak kullanılan ve adlandırılşmış belli başlı ayaklar şunlardır.

    1) Maya Ayağı
    Türk Halk Müziğimizde ana dizi diyecegimiz maya dizisi la-mi beşlisi içerisinde seyreder.Yurdumuzun her yöresinde kullanılır.Fakat doğuya gidildikçe daha çok rastlanır.

    2)Hüseyni Ayağı
    Hüseyni terimi, Türk Halk ve Türk Sanat Müziğinde aynı adla anılır.Dizisi İncelendiğinde, maya dizisinin devamı olduğu görülür. Yurdun her yöresinde en sık kullanılan ayaklardan biridir. la ve la aralığında sib2ve fa # alır

    3)Kerem Ayağı
    Adını Aşık Keremden alan bu ayak çeşitli biçim ve dizelerde karşımıza çıkmaktadır. Engin Kerem,Kesik Kerem ve yahyalı kerem olmak üzere üç türü vardır.
    Kerem dizisinde türkülere çoğunlukla ege ve güney anadoluda rastlanmaktadır. la ve la aralığında sib2 dob ve fa # alır.

    4)Abdal Ayağı
    Anadoluda sayısı az, göçebe bir halk kitlesine abdal deniliyor. Yurdumuzda davul-zurna ile düğün yapmak bunlara mahsustur.Anadolu Abdallarının son kuşağı diyebileceğimiz,Kırşehirin keskin yöresine yerleşmiş, zurnadan çok bağlama çalan ve söyleyen yöresel sanatçılar vardır.Abdal dizisindeki ezgileri incelediğimizde iki değişik dizi karşımıza çkar.Aydos ve bozlak dizileri. Ancak aralarında tavır açısından pek fark olmadıgı için her ikiside abdal ayağı olarak anılır.
    aydos dizisi:la-la aralığında sib2 mib ve fa # alır
    bozlak dizisi:la-la aralığında sib2 ve mib alır

    5)Garip Ayağı
    Güney doğu illerimizden urfa ve gazi antep yöresindeki ezgilerin büyük bir çoğunlugu bu ayaktadır.Adını Aşık Garipten aldığı söylenmektedir.Başka bir söylentiye görede ilk dörtlüsü içinde oluşanartık ikili aralığının insan üzerinde bıraktığıdokunaklı,hüzünlü hava bu adla anılmasına neden olmuştur. la-la aralığında sib ve do # alır


    6)Kalender Ayağı

    Bu dizinin eziklik,çaresizlik, perişanlık havası taşıdığı görülür ve adının buradan geldiği sanılır. Bu dizide pek fazla eser yoktur. la-la aralığında sib2 ve reb alır.

    7)Azeri Ayağı
    Azeri Ayağına Elazığda ısfahan,urfada ise geleneksel sanat müziğinde olduğu gibi segah adları verilmektedir.Çoğunlukla azeri ezgiler bu ayaktan olduğu için bu ad verilmiştir.si-si aralığında mib ve fa # alır

    TÜRK HALK MÜZİĞİNDE DİZİ VE AYAKLAR


    1:Maya Ayağı Dizisi: Genellikle Yurdumuzun her yöresinde Maya Ayağı Dizisi Kullanılmıştır. Dizinin Karar Sesi La dır. Dizide Arıza olarak Si Bemol 2 Kullanılır. Not: Bu Dizi ile ilgili türküler hemen hemen hepsi 5 sesli olarak olduğundan bu diziyi eksik olarak yayınlamaktadırlar gerçekte maya dizisi 8 sesten ibarettir diziler (ayaklar ) ( makamlar ) en az 8 sesten oluşmaktadır.

    2:Hüseyni Ayağı Dizisi: Türk sanat musikisinde de aynı ismi alan ayak Karar sesi La dır. Dizide Arıza olarak Si Bemol 2 Fa Diyez Kullanılır.

    3:Kerem Ayağı Dizisi:Türk sanat musikisinde karcığar makamı olarak bilinen kerem ayağı nın karar sesi La dır. Dizide Arıza olarak Si Bemol 2 Mi bemol 2 Fa Diyez Kullanılır.

    4:Engin Hüseyni Ayağı Dizisi: hüseyni dizisinin aynısı fakat dizi bir buçuk oktavdan oluşmuştur engin adını oktav fazlalığından almaktadır.Dizinin karar sesi La dır. Dizide Arıza olarak Si Bemol 2 Fa Diyez Kullanılır.

    5:Engin Kerem Ayağı Dizisi: Dizi bir buçuk oktavdan oluşmuştur.Dizinin karar sesi La dır. Dizide Arıza olarak Si Bemol 2 Mi Bemol Fa Diyez Kullanılır.

    6:Garip Ayağı Dizisi:Türk Sanat Musikisinde Hicaz makamının benzeridir.Dizinin karar sesi La dır. Dizide Arıza olarak Si Bemol Do Diyez Kullanılır.

    7:Misget Ayağı Dizisi:Genelde Orta ana dolu da yaygın olarak kullanılır.fakat trakya bölgesindede kullanılmaktadır. Dizinin karar sesi Fa Diyezdir dir. Dizide Arıza olarak Fa Diyez Mi Diyez Mi naturel Kullanılır.

    8:Fa Kararlı Müztezat Ayağı Dizisi: Dizinin karar sesi Fa dır. Dizide Arıza olarak Si Bemol Kullanılır.

    9:Sol Kararlı Müztezat Ayağı Dizisi: Dizinin karar sesi Sol dür. Dizide Arıza olarak Fa Diyez Kullanılır.

    10:Do Kararlı Müztezat Ayağı Dizisi: Dizinin karar sesi Do dur. Dizide Arıza Almaz Seyir Natureldir.

    11:Beşiri Ayağı Dizisi: Dizinin karar sesi Sol dür. Dizide Arıza olarak Fa Diyez 2 Kullanılır.

    12:Derbeder Kalenderi Ayağı Dizisi:Dizinin karar sesi La dır. Dizide Arıza olarak Re Bemol 2 Si Bemol 2 Kullanılır.

    13:Kesik Kerem Ayağı Dizisi: karar sesi Mi dir. Dizide Arıza olarak Si Bemol Fa Diyez Do Diyez Kullanılır.

    14:Bozlak Ayağı Dizisi: karar sesi La dır. Dizide Arıza olarak Si Bemol Kullanılır.

    15:Muhalif Ayağı Dizisi:

    16:Azeri Ayağı Dizisi: karar sesi Si dir. Dizide Arıza almaz Seyir natureldir.

    17:Kara Sevda Ayağı Dizisi: karar sesi Sol dür. Dizide Arıza olarak La Bemol Mi Bemol Fa Diyez Kullanılır.

    18:Nihavend Ayağı Dizisi: karar sesi Sol dür. Dizide Arıza olarak Si Bemol Mi Bemol Fa Diyez Kullanılır.

    19:Yahyalı Kerem Ayağı Dizisi: karar sesi Sol dür. Dizide Arıza olarak Si Bemol 2 Fa Diyez Kullanılır.

    20:Tatyan Kerem Ayağı Dizisi: karar sesi La dır. Dizide Arıza olarak Si Bemol 2 Mi Bemol Fa Diyez Kullanılır.

    21:Yanık Kerem ( Yörük ) Ayağı Dizisi: karar sesi Sol dür. Dizide Arıza olarak Si Bemol Do Diyez Fa Diyez Kullanılır.

    22:Fidayda ( Hüdayda ) Ayağı Dizisi: karar sesi Re dir. Dizide Arıza olarak Si Bemol 2 Mi Bemol Kullanılır.

    23:İbrahimi Ayağı Dizisi: karar sesi La dır. Dizide Arıza olarak Si Bemol 2 Fa Diyez Kullanılır.


    sponsorlu bağlantılar
  2. #2
    Bu konuyla ilgili yazarın Arwen olduğunu gördüm. Müzikolok musunuz? Çünkü başka bir kaynak belirtilmemiş. Eğer müzikolok değilseniz veya bu bilgiler kendi teziniz değilse lütfen bilgilerin kaynağını belirtir misiniz. Teşekkürler.