Aşağıdaki edebiyat sınav sorularıdır...

A
Kutadgu Bilig’den
Tavrın doğru ve hareketin temiz olsun.
Yoldaşın akıl ve danışmanın bilgi olsun
Sen her zaman doğrulukla hükmet
Beylik kanun ile ayakta kalır

1 - Yukarıdaki beyitlerde devletin hangi nitelikleri üzerinde durulduğunu belirterek, ikinci beyitte
verilmek istenen mesajı yazınız ? ( 10 Puan. )

2 - Kutadgu Bilig’in niçin “alegorik” bir eser olduğunu belirterek türünü ve nazım şeklini
yazınız? (10 puan. )

3 - Geçiş Dönemi eserlerinin üç özelliğini yazarak, Divân-ı Lügati’t Türk’ün yazılış amacını
belirtiniz ? ( 8 Puan. )

4 – “Mantıku’l Tayr” adlı eserin yazarını yazarak bu eserin hazırlanmasında faydalanılan eserlerden
üçünü belrtiniz ? ( 5 puan)

GAZEL’den
İlet benim selâmımı dildâre ey sabâ dildâr : gönül dostu. Sevgili
Arz eylegil peymanımı ol yâre ey sabâ peyman : haber sabâ : rüzgâr
Dağıt menekşe saçları gül yanak üstüne abir u amber : güzel koku
Saçgil abir u amberi gülzâre ey sabâ gülzâr . gül bahçesi

AHMEDİ

5 - Yukarıdaki beyitleri günümüz Türkçe’siyle düz yazıya çevirerek ikinci beyiti açıklayınız ? ( 10 P. )

6 - Bu beyitlerde bulunan söz sanatlarını gösteriniz ? ( 10 Puan )

İlâhi’den
Aşkın aldı benden beni
Bana seni gerek seni dün ü günü : gece gündüz, devamlı
Ben yanarım dün ü günü
Bana seni gerek seni YUNUS EMRE

7 - “Yunus'un bir mutasavvuf olduğunu düşünerek "Aşkın aldı benden beni “sözlerinden
ne anladığınızı belirtip bu dörtlüğü Tasavvuf düşüncesine göre yorumlayınız ? ( 10 puan )

8 – Yukarıdaki Gazel ve İlâhi’de bir tema iki farklı yaklaşımla ele alınmıştır. Bu konuyu yazarak
yaklaşım farkını belirtiniz ? ( 7 Puan. )

9 - Aşağıdaki cümlede bulunan isim ve sıfatları göstererek yapıları bakımından çeşitlerini yazınız ?
( 10 puan)

Artık herkes biliyordu ki , yoksul çocuğun ona duyduğu sevgi tutkuya dönüşmüştü.
10 – Aşağıdaki dörtlükte bulunan tamlamaları göstererek çeşitlerini belirtiniz ? ( 10 puan)

Yalın ayaklarla koştun mu tarla tarla
Duydun mu çıplak toprağın çıplak insanın yasını
Ağlayan kadınlarla, ihtiyarlarla…
Yaşadın mı yağmur duasını

11 Aşağıdaki cümlede bulunan isim- fiil ve sıfat - fiilleri ayrı ayrı gösteriniz ? ( 10 puan)
Üst üste gelen bu felâketlerden kaçmak için çalıştığı işten ayrılmasını anlayışla karşılamıştık.






B
1 - Aşağıdaki beyitlerde devlet ve yöneticilerle ilgili hangi kavramlar üzerinde durulmuştur ? Bu
kavramların modern devletlerde ( demokrasilerde) hangi adlarla karşılandığını belirterek ikinci
beyitte verilmek istenen mesajı yazınız ? (10 Puan. ).

Kutadgu Bilig ‘den
Doğrulukla hallederim ben işi
Ayırmam ben bey ya da kul diye kişi
Devletin direği doğru kanundur
Kanun bozulursa devlet durmaz ayakta.

2 - Konularına göre mesnevi çeşitlerinden dördünü yazarak Kutadgu Bilig’in bunlardan hangisine
dahil olduğunu ve niçin “ütopik” olduğunu açıklayınız ? (10 Puan )

3 – Geçiş dönemi eserlerini yazarak Manas Destanının konusunu ve kimlere ait olduğunu belirtiniz ?
(10 )puan )
GAZEL’den

Züf-i zincirine nice akıl olmuş esîr zülf : saç
Ben ki Mecnunam eğer olsam giriftar nola giriftar : tutsak gülzâr . gül bahçesi
Ger nazar kıldımsa onun cemâline ne gam nazar kılmak : bakmak cemal : yüz
Bülbül-i şeyda temaşa etse gülzâre nola şeyda : deli temaşa : seyir

AHMEDİ

4 - Yukarıdaki beyitleri günümüz Türkçesiyle düz yazıya çevirerek ikinci beyti açıklayınız ? (10 puan)
5 - Beyitlerdeki söz sanatlarını gösteriniz ? (10 puan )

İlâhi’den
Aşkın şarabından içem
Mecnun olup dağa düşem
Sensin dün ü gün endişem
Bana seni gerek seni YUNUS EMRE

6 – “Aşk” ve “şarap” terimlerinin tasavvuftaki anlamlarını yazarak bu ilâhiyi tasavvuf düşüncesine
göre yorumlayınız ? ( 10 puan )

7 - Yukarıdaki Gazel ve İlâhiyi tema bakımından karşılaştırarak benzer ve farklı yanlarını
yazınız ( 5 puan)

8 – “Fıkra” türünün “ Divân-ı Lügati’t Türk”teki adını belirterek bilinen fıkra kahramanlarından
üçünü yazınız ? ( 5 Puan )

9 - Aşağıdaki cümlede bulunan isim ve sıfatları göstererek yapıları bakımından çeşitlerini yazınız ?
( 10 puan)
“ Artık kimsesiz çocukların gözyaşını dindirecek çözümler üretmeliyiz.”

10 - Aşağıdaki dörtlükte bulunan tamlamaları göstererek çeşitlerini belirtiniz ? ( 10 puan)
Bu vatan toprağın kara bağrında
Sıradağlar gibi duranlarındır
Bir tarih boyunca onun uğrunda
Kendini tarihe verenlerindir

11 - Aşağıdaki cümlede bulunan isim- fiil ve sıfat - fiilleri ayrı ayrı gösteriniz ? ( 10 puan)
“Onun yaşama bakışını değiştiren bu kadını görmek için çalıştığı yere gitmeyi düşünüyordu.”





C E V A P L A R
A bölümü



1 – ( 10 puan )1. Beyitte : doğruluk dürüstlük ( adalet ) 2 puan ve akıcılık, bilimsellik nitelikleri 2 puan
2. beyitte adalet Yasalara uygunluk 2 puan

Bir devletin varlığını sürdürmesi kanunların varlığına bağlıdır. Kanunsuz devlet yaşamaz. 4 puan
2 - ( 10 puan ) Kavramlar simgelerle kişileştirilerek anlatıldığı için alegoriktir. 4 puan
Türü siyasetname 3puan Nazım şekli mesnevi 3 puan

3 –( 8 puan ) Halk ve divan edebiyatının iç içe olduğunu gösteren : hece ile aruz - dörtlükle beyit , yalın
söyleyiş yanında sanatlı söyleyiş unsurları verilecek Uygur alfabesi yanında Arap alfabesinin kullanımı
din ve ahlâk konularına ağırlık verme … gibi özelliklerden üçü yazılacak 2+ 2+2 =6 puan
Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazıldığı belirtilecek 2 puan

4 - ( 5 puan ) Gülşehri 2 puan Esâr-name Mesnevi, Kelile ve Dinme , Kabusname ( üçü yazılacak )3 puan

5 – ( 10 puan ) Ey saba, benim selamımı o yâre ilet / Ey saba haberimi o yare duyur. 3 puan
Menekşe gibi saçlarını gül yanağının üstüne dağıt / Güzel kokuları gül bahçesine saç ( yay)
ey saba 3 puan
İkinci beyitte sevgilinin saçlarının menekşe gibi güzel kokulu olduğu bu saçların bir gül bahçesi
gibi güzel olan yüzüne dağılmasıyla gül bahçesinin güzel kokularla dolacağı vurgulanacak 4 puan

6 – ( 10 puan ) Ey saba; sözü ile Nida sanatı 1 puan Saba ile konuşması Kişileştirme ( teşhis )2 pua
Menekşe saç - gül yanak teşbih- beliğ 3 puan menekşe, gül , gülzâr, ebür u amberle tenasüp 2puan
Gülzâr sevgilinin yüzü için kullanılmış açık istiare 2 puan

7 – ( 10 puan) “ Aşkın aldı benden beni “ Tanrı aşkıyla kendinden geçme anlatılacak 4 puan
Tasavvufta dünya nimetlerinden arınarak kendini tamamen Allah’a adamanın esas olduğu Yunus’un bu
amaçla kendinden geçip Allah aşkıyla onu aradığı Tek gerçek varlık olan Allah’a kavuşmanın
dayanılmaz özlemiyle yandığı vurgulanacak 6 puan

8 – ( 7 puan )Tema aşktır 3 puan Gazelde beşeri aşk , bir insana duyulan aşk; 2 puan İlahi’de ise İlahi aşk
Tanrı aşkı ilendiği açıklanacak 2 puan

9 – ( 10 puan ) yoksul : sıfat- türemiş 2 puan çocuk: isim – basit 2 puan duyduğu : sıfat – türemiş 2 puan
sevgi: isim türemiş 2 puan Tutku :isim türemiş 2 puan

10 – ( 10 puan ) Yalın ayak : sıfat tamlaması 2puan çıplak toprak, çıplak insan: sıfat tamlaması 2 puan
Çıplak toprak çıplak insanın yası : belirtili isim tamlaması 2 puan
ağlayan kadınlar, ihtiyarlar . sıfat tamlaması 2 puan
Yağmur duası : belirtisiz isim tamlaması 2 puan

11 – ( 10 puan) gelen . sıfat- fiil 2puan kaçmak . isim- fiil 2 puan çalıştığı: sıfat-fiil 2 puan
ayrılmasını . isim – fiil 2 puan anlayışla : isim fiil 2 puan





Bölümü Cevapları



1 - ( 10 puan )Birinci beyitte devletle ilgili olarak “kanun – doğru kanun “”kavramı üzerinde 2 puan
İkinci beyitte : yöneticilerle ilgili doğru ve adil davranması üzerinde durulmuştur 2 puan
Bu kavramlar demokrasilerde : yasalar, adalet 1 puan ve eşitlik gibi kavramlarla karşılanır 1 puan

MESAJ : Kanunlar doğru olmazsa devlet yıkılır fikri belirtilecek 4 puan

2 - ( 10 puan ) aşk- kahramanlık – didaktik - din ve tasavvuf – eğlence – mizahi – şehir çeşitlerinden dördü
yazılacak 4 puan Kutadgu Bilig : didaktik mesnevidir 3 puan Olması istenen hayali olarak
anlatıldığı için ÜTOPİK”tir.3 puan

3 – ( 10 puan ) Kutadgu Bilig - Atabetü’l Hakayık - Divân-ı Lügati’t Türk - Divan-l Hikmet – Manas
Destanı 5 puan
Manas Destanında konu Manas ve oğullarının etrafında dönen olaylar ( bunların yaşamı ve
verdikleri mücadeleler 3 puan Kırgız Türklerine aittir 2 puan

4 - ( 10 puan ) 1. beyit : Saçının zincirine nice ( birçok ) akılı kişi esir olmuş / Ben de Mecnun gibiyim
( deli gibi ) tutsak da olsam ne olur.3 puan
2. beyit Gerçi onun güzel yüzüne baksam ne gam ( gam değil ) / Deli bülbülün gül bahçesini
seyretmesinden ne çıkar ne var 3 puan
İkinci beyitte şair kendini aşktan deli olmuş bülbüle, sevgilinin yüzünü ise gül bahçesine benzeterek
benim gibi bir delinin onun yüzünü seyretmesinde ne sakınca var diye sormaktadır 4 puan

5 – ( 10 puan ) zülf ( saç ) zincire benzetilmiş : teşbih – beliğ 2 puan
Akil sözcüğü ile akıllı insanlar anlatılmış ( parça – bütün ilişkisi ) : mecaz-ı mürsel 2 puan
Mecnun sözü ile telmih yapılmış : 2 puan
Bülbül-i şeyda, gülzar : açık istiare 2 puan Nola? Sözü ile istifam 2 puan

6 – ( 10 puan ) aşk tanrı’ya duyulan aşırı sevgi 2 puan şarap : Tanrı aşkıyla insanı kendinden geçiren
hal 2 puan Tasavvufta kişinin dünya nimetlerinden arınarak kendini tamamen Allah aşkına daması
şiirde “aşkın şarabından içem “ olarak tanıtılıp yine dervişin tanrı aşkıyla yanıp ona ulaşma amacıyla
gezmesi “ Mecnun olup dağa düşme” ile açıklanacak Son iki dizede ise Tasavvuf fikrine uygun olarak
şairin Allah’tan başka hiçbir şeye önem vermediği ve ona kavuşmayı istemesi açıklanacak 6 puan

7 – ( 5 puan ) Her iki şiirde de aşk temasının işlendiği 2 puan ancak gazelde beşeri aşk diğerinde, ilahide
ise Tanrı aşkı işlendiği açıklanacak 3 puan

8 - Küg 2 puan Nasrettin Hoca, İncili Çavuş . Bektaşi , Bekri Mustafa ( üçü yazılacak ) 3 puan

9 – ( 10 puan ) kimsesiz : sıfat – türemiş 2 puan çocuklar. isim – basit 2 puan gözyaşı : isim – birleşik 2 puan
dindirecek . sıfat – türemiş 2 puan çözümler .isim – türemiş 2 puan

10 – ( 10 puan ) Bu vatan . sıfat tam. 2 puan kara bağrı : sıfat tam. 2 puan vatanın kara bağrı : belirtili
isim tam. 2 puan Bir tarih : sıfat tam. 2 puan onun uğrunda : belirtili isim tam 2 puan

11 –( 10 puan ) bakışını : sıfat – fiil 2 puan değiştiren : sıfat – fiil 2 puan görmek : isim – fiil 2 puan
çalıştığı : sıfat – fiil 2 puan gitmeyi : isim – fiil 2 puan