Altun Yaruk, ("التون altun" "altın." ve "يرقلق yarukluk" "nur, ışık, aydınlık; rahatlık." anlamındadır.) (Türkçe: Altın lşık) isimli, Beşbalık'lı Uygur bilgini Singku Seli Tutung tarafından, 10. yüzyılın birinci yarısında Çince'den Uygurca'ya çevrilmiş olan bir eserdir.


Altun Yaruk, içinde "Şehzade ile Aç Pars Hikâyesi" gibi catikler ile yer yer lirik bir eda taşıyan ve ağıtları andıran şiirleri içerir. Catik (Hintçe: jātaka Sanskritçe: जातक) içinde açlıktan ölmek üzere olan bir parsı kurtarmak isteyen, özverili şehzade anlatılır. Parsın ölmemesi için şehzade kendisini ona yem eder. Catiğin sonunda Buda, şehzadenin, kendisi olduğunu söyler. Bu hikâyeşiirlerde ise tam bir ağıt havası vardır.



Birkaç benzeri bulunan ve oldukça oylumlu (Radloff ve S.E. Malov baskısı 707 sayfa) olan Altun Yaruk, burkancılığın (budizmin) esaslarını, felsefesini ve Buda'nın yaşamını anlatan bir eserdir. 1990 yılında, aslen Doğu Türkistan'lı olan Kahar Balad adlı Uygur araştırmacısı, "Şıngqo Şäli Tutung" ve çevirileri üzerinde çalışmalar yapmıştır. Altun Yaruk'un Uygurca ve Çince'ye yapılan çevirileri dışında Tibetçe ve Moğolca (Aлтaн Герел, Altan Gerel) gibi çevirileri de bulunur.


Örnek metin

üçünç ülüş bir [p]tr

  1. nama but : nama darm : namo [sang]
  2. altun önglüg y(a)ruk yaltrık
  3. -lığ kopda kôtrülmiş nom iligi
  4. atl(ı)ğ nom bitigde kılınç
  5. adartmakın ôçürmek atl(ı)ğ
  6. bişinç bölük üçü[nç tegz]
  7. -inç :
  8. amtı bo [nom başlağ[ın]
  9. kutluğ [ki[dara]kut [tağ-ta]
  10. ukmış k(e)r[gek : anta ö[trü] uluğ