sponsorlu bağlantılar
Bernard Lewis, bir makalesinde, (Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi III (2003), Sayı: 4) Müslümanlarla gayrimüslimler arasındaki ilişkilerden bahsederken, Sabiiler’i Müslümanların indinde ‘toleransa layık 3. grup olarak değerlendirir’. Elbette bu Kur’anî bir nitelendirmedir. Kur’an’da ‘Sabiiler’ üç yerde geçer. (Diyanet mealinden):

”2/62- Şüphesiz, inananlar (Müslümanlar) ile, Yahudiler, Hıristiyanlar ve Sâbiîlerden (her bir grubun kendi şeriatında) “Allah’a ve ahiret gününe inanan ve salih ameller işleyenler için Rableri katında mükafat vardır; onlar korkuya uğramayacaklar, mahzun da olmayacaklardır” (diye hükmedilmiştir).

22/17- Şüphesiz, iman edenler, Yahudiler, Sabiîler, Hıristiyanlar, Mecûsiler ve Allah’a ortak koşanlar var ya, Allah kıyamet günü onların aralarında mutlaka hüküm verecektir. Çünkü Allah her şeye şahittir.

5/69- Şüphesiz inananlar (müslümanlar) ile Yahudiler, Sabiîler ve Hıristiyanlardan (her bir grubun kendi şeriatında) “Allah’a ve ahiret gününe inanan ve salih ameller işleyenler için hiçbir korku yoktur. Onlar mahzun da olmayacaklardır” (diye hükmedilmiştir.)”

Geçenlerde Harran'da düzenlenen bir sempozyumun bildirilerinden oluşan bir kitabı karıştırınca İlahiyat doçenti Cağfer Karadaş’ın bu konuda bir yazısını gördüm: Belli ki, Sabiilik'i İslam 'olumlu' addediyor. Öyle ki, zımmî hukukun içinde değerlendiriyor. Bildirisinden öğrendiğime göre, Harranîler'in putperest bir kavim olmaları onları Halife Me'mun indinde tehlikeli bir duruma sokuyor. Harranlılar ile Me'mun arasında geçen muhavere şöyle anlatılıyor "İbnü’n-Nedîm’in Ebû Yûsuf Îşa’ el-Katîî’ adlı Hıristiyan bir müellife dayandırarak verdiği bilgiye göre Me’mun ile Harranlıların karşılaşması, Me’mun’un 218/833 tarihinde çıktığı Bizans seferi esnasında gerçekleşti. Söz konusu sefer
esnasında Me’mun Harran’a uğradı ve halk onu karşılamak için yola çıktı. Aralarında
kaftanlı ve ve uzun saçlı bir grup da bulunmaktaydı. Bunlar Me’mun’un dikkatini
çekti ve şöyle bir konuşma geçti:

“Me’mun: Siz zimmîlerden kimsiniz?

Harranlılar: Biz Harranlılarız.

Me’mun: Siz Hıristiyan mısınız?

Harranlılar: Hayır

Me’mun: Yahudî misiniz?

Harranlılar: Hayır.

Me’mun: Mecûsî misiniz?

Harranlılar: Hayır.

Me’mun: Sizin bir kitabınız ya da peygamberiniz var mıdır?

Harranlılar mırıldandılar ve soruyu geçiştirmek istediler.

Me’mun: Bu takdirde siz putlara tapan zındıklarsınız ve babam Harun Reşid
zamanındaki Ashâbü’-ra’s grubundansınız. Sizlerin katli helaldir. Sizin için zımmîlik
yoktur.

Harranlılar: Biz cizyemizi ödüyoruz.

Me’mun: Cizye, İslam’a muhalif olan ancak Allah’ın kitabında anılan din
müntesiplerinden alınır. Onların bir kitapları vardır ve Müslümanlar da onlarla sulh
yapmıştır. Sizler ne bunlardan ne de ötekilerdensiniz. Şu iki şıktan birini tercih
edeceksiniz: Ya İslam’a ya da Allah’ın kitabında zikredilen dinlerden birine
gireceksiniz. Aksi takdirde kökünüzü kuruturum. Size şu seferimden dönene kadar
mühlet tanıyorum. Ya İslam’a ya da Allah’ın kitabında zikrettiği dinlerden birine
girersiniz. Aksi takdirde öldürülmenizi ve kökünüzün kurutulmasını emrederim."

Bu noktadan sonra Harranlılar zımmi statüsüne geçmek için Sabiilik'i benimsiyorlar.
Enteresan bilgiler. Fakat bana akla yatkın geldi. Her ne kadar Karadaş muhalefet şerhi koymuş olsa bile.

Hakikaten kim bu Sabiiler? Halihazırda müntesipleri var mı?


sponsorlu bağlantılar