Bebeklerde göz kapaklarının birbirine yapışması, gözlerin açılmakta zorlanması, gözde kızarıklık, çapaklanma, yapışkan sekresyon ve gözde sulanma oldukça sık karşımıza çıkan yeni doğan bebek hastalığıdır. Gözün beyaz olan dış tabakasını tutan bu hastalığa konjonktivit diyoruz. Bu klinik tablonun bebeğin doğumundan itibaren var olup olmadığını bilmek gerekir.

Mikrop, hangi yolla bulaşıyor?
En sık görülen nedenler arasında doğum kanalında bebeğin gözüne mikrop bulaşmasına bağlı olabilir. Eskiden bebeklerde doğum kanalından sıklıkla Gonore mikrobu (Neisseria gonorhae) bulaşırdı ve bebeklerde önemli bir körlük nedeniydi. Bu hastalığın bulguları arasında ileri derecede sarı irin gelmesi, gözde kızarıklık ve konjonktivit, kulağa kadar uzanan lenf yollarında şişmeler görülebilir. Günümüzde gelişmiş ülkelerde artık Gonore çok nadir görülmektedir fakat yine de dikkatli olmak gerekir. Gonore bebekte konjonktivit ve daha sonra korneaya zarar verdiğinden körlüğe varacak kadar önemli bir hastalık nedeni olabildiği gibi, aynı zamanda bulaşıcı gücü yüksek olduğundan aile ve çevrenin korunması açısından da önemlidir. Başka konjoktivit nedenleri arasında sıklık sırasına göre bakteriler, klamidyeler ve virüsler vardır.

Hastalığın tedavisinde etkili antibiyotik gerekir
Konjoktivit tedavisine gecikmeden etkili antibiyotiği kullanarak başlamak ve takip etmek gerekir. İyi tedavi edilmeyen konjonktivit hastalarında hastalık gözün şeffaf tabakası olan kornea tabakasına bulaşırsa tedavi zorlaşmakta, mikrop gözün içine girebilmekte ve görme azalmasına hatta körlüğe neden olabilir. Konjonktivit böyle ciddi bir tabloya dönüşmeden göz doktorunuza bebeğinizi göstermeniz faydalı olacaktır.

Göz yaşarmasını dikkate alın
Bebeklerde sık gözüken göz problemlerinden birisi de göz yaşarmasıdır. Bazen tek gözde bazen de her iki gözde birden gözyaşının yanağa taşması olabilir. Normalde gözyaşı salgısının gözün kurumasını önleme ve biriken tozu, pisliği, mikropları gözyaşı kanalıyla buruna kirlenmiş gözyaşını akıtır ve bu, gün boyu devam ederek göz temiz kalır. Bebeklerde bazen gözyaşı kanalı henüz tam gelişimini tamamlamadığı için kanalın alt kısmı açılmamış olabilir. Göz yaşı kanalı yani “lakrimal kanal” dan göz yaşı buruna akamayınca gözde biriken göz yaşı yanağa doğru akar fakat mikropların bir kısmı tam temizlenemeyeceği için gözde birikerek iltihaplanma yani konjonktivit yapar ve damla tedavisine rağmen tekrarlar ve müdahale etmeden genellikle düzelmez.

Tedavi için gözyaşı kanalının açılması yeterli
Tedavi olarak göz yaşı kanalının açılmasını sağlayacak lakrimal kanal boyunca masaj yapılması faydalı olabilir. Masaj işaret parmağınızı göz kapağının burunla temas ettiği yerden bastırarak aşağıya doğru parmağımızı kaydırmamız gerekir. Bu masaj sayesinde kanalın altındaki açılmamış olan kısım, masaj esnasında aşağıda oluşturulan su basıncının etkisiyle zorlanarak açılabilir ve göz yaşarması da kaybolur. Gözyaşı buruna rahatlıkla akabileceği için mikropları da temizlemiş olacak ve konjonktivit, çapaklanma ve yapışıklıklar da düzelecektir. Eğer bu durum bebek doğduktan 5 ya da 6 aydır devam ediyorsa daha fazla beklemeye gerek yoktur ve basit bir sonda ile gözyaşı kanalı açılabilinir ve hatta fazla geç kalmamakta yarar vardır. Geç kalınma durumunda ise sonda tedavisi artık yeterli gelmeyebilir ve ameliyat gerekebilir. Sonda basit bir işlemken ameliyat için genel anestezi yapılması ve daha komplike müdahalelere gerek vardır.

Lakrimal kanal sondası yaptırma konusunda ailenin çekimser davranmasını ve beklemeyi tercih etmesini gerektirecek kadar zor bir müdahale değildir, konuya hakim tecrübeli bir göz doktoru tarafından yapıldığında sonda iki dakikalık işlem olduğu gibi herhangi bir komplikasyonu da yoktur.

Bebek doğduğu andan itibaren göz doktoru tarafından muayene edilmeli

Bebeklerin göz doktoruna götürülmeleri konusunda ailelerin bazı çekinceleri olduğunu tespit ediliyor. Aileler, bebeklerin göz doktoru tarafından muayene edilebileceğinden emin olamıyor ve bebek göz muayenesinin yapılıp yapılmadığını soruyorlar. Ailelerin görme testinde bebeğin cevap veremeyeceğini düşündüğü için göz muayenesinin yapılabilirliği konusunda şüpheleri oluyor. Oysa bebek doğduğu andan itibaren göz doktoru tarafından göz muayenesi sağlıklı bir şekilde yapıldığı gibi gözlük numarası bile gerekirse tespit edilip gözlük reçetesi yazılabilir. Bu muayene esnasında gözde diğer hastalıklar ve anatomik bozukluklar erken tanı sayesinde düzeltilebilir.

Op. Dr. Zeki Tunç